Ảnh Hưởng Của Tư Tưởng Phan Châu Trinh Đến Chí Sĩ Nguyễn An Ninh

Chí sĩ Phan Châu Trinh là một trong những người khởi xướng và là nhân vật trọng yếu của phong trào Duy Tân hồi đầu thế kỷ XX. Với tư tưởng đấu tranh bất bạo động khi chưa đủ thực lực, chủ trương “khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh” và lối “khẩu xướng vô bằng” kích động nhân tâm. Và tư tưởng đó của ông cũng đã ảnh hưởng đến một bộ phần tri thức Nam Kỳ thời bấy giờ trong đó có người trí thức trẻ tiêu biểu Nguyễn An Ninh. 

Tiếp bước cụ Phan Châu Trinh, người trí thức trẻ Nam Kỳ Nguyễn An Ninh khi trở về nước hoạt động,đã hô hào chấm dứt chế độ quân chủ, công kích Nho giáo - nền tảng tư tưởng của chế độ này. Trong bài diễn thuyết thứ hai vào ngày 15-10-1923, Nguyễn An Ninh “là nhà Tây học đầu tiên đã dấm Không giáo mấy quả đấm kinh hồn" khi chỉ ra những quan điểm hẹp hòi, bó buộc của Khổng giáo, cho rằng Nho giáo đã được truyền sang nước ta dưới dạng thức như một món hàng xuất khẩu; đồng thời chỉ ra sự lỗi thời của đạo Nho: “Cái gọi là giới tỉnh hoa Nho học đã được đào tạo theo sách vở Tàu đã chẳng có bám vào đạo Khổng như những con người chết đuối có bám vào khúc gỗ mục đó sao". Đối với chế độ quân chủ chuyên chế, Nguyễn An Ninh dứt khoát tuyên bố “Chúng tôi muốn loại bỏ tận gốc cái triều đình An Nam thối nát đang dùng làm bình phong cho những người có trách nhiệm của chế độ dã man mà người An Nam ở Trung Kỳ đang phải chịu đau khổ"...