Tọa độ phương Nam

Hơn một thế kỷ đi qua, Hồ Biểu Chánh vẫn là một gương mặt tiêu biểu của đời sống văn chương Nam Bộ đầu thế kỷ XX. Cuộc đời của một trí thức sinh ra ở buổi giao thời Đông - Tây đã để lại những dấu ấn rất riêng, đặc biệt là một di sản văn chương phản ánh rộng rãi đời sống con người và những chuyển động của thời cuộc.

Sáng ngày 29/9/2026 (nhằm ngày 19/8 ÂL), lễ giỗ Đức Thánh Trần đã diễn ra tại Đền thờ Đức Thánh Trần Hưng Đạo, số 36 đường Võ Thị Sáu, phường Tân Định, TP. HCM (Quận 1 cũ).

Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ là một trong những lễ hội dân gian tiêu biểu gắn với tín ngưỡng thờ cá Ông của ngư dân Nam Bộ. Cá Ông được xem là vị thần hộ mệnh trên biển, che chở người đi biển trước sóng gió, hiểm nguy. Qua nhiều thế hệ, Nghinh Ông trở thành dịp để người dân bày tỏ lòng biết ơn, cầu mong những chuyến ra khơi bình an và mùa đánh bắt thuận lợi. Năm 2013, lễ hội được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Hàng năm, cứ đến rằm tháng Tám âm lịch, trong ký ức của mỗi người lại hiện về một mùa trăng đặc biệt: Tết Trung Thu. Giữa tiết trời mùa thu mát mẻ, trăng tròn và sáng tỏ, người người quây quần bên mâm cỗ, trẻ nhỏ rước đèn, múa lân, phá cỗ. Với nhiều thế hệ người Việt, chiếc lồng đèn đã trở thành một hình ảnh quen thuộc của đêm Trung Thu, gắn với những mùa trăng và ký ức tuổi thơ.

Trong phức thể văn hóa dân gian người Việt, có một dòng sinh hoạt văn hóa rất đậm nét và trong sáng đó là tín ngưỡng Tổ nghề và các dạng văn hóa thực hành liên quan đến tín ngưỡng đó. Đây là sự biểu hiện độc đáo khúc xạ qua lăng kính tín ngưỡng thực hành truyền thống tôn trọng các nghề cổ, tự hào về nghề, khao khát phát huy tầm ảnh hưởng của nghề xa rộng mãi trong các chiều kích không gian và thời gian. Các tín ngưỡng Tổ nghề vừa như một chất keo tỉnh thần gắn bó, kết dính, các người cùng nghề, con cháu cùng chung có trách nhiệm nối nghiệp Tổ, khuyến khích họ bảo tồn và nâng đỡ nhau, cưu mang nhau lúc khó khăn. Đồng thời, đó là một dạng của cơ chế kiểm tra xã hội nhằm điều chỉnh những hành vi lệch lạc, làm mất danh dự của nghề.

Sự kiện 1698 với việc Nguyễn Hữu Cảnh xác lập quyền cai trị của Chúa Nguyễn đối với vùng Đồng Nai, Sài Gòn thì sự kiện 1757 đã xác lập quyền cai trị của Chúa Nguyễn đối với cả vùng đồng bằng sông Cửu Long từ Nam Sài Gòn đến Châu Đốc, Hà Tiên và tận mũi Cà Mau.

Vùng đất Cà Mau cuối thế kỷ thứ 17, khi Mạc Cửu dẫn một số người Trung Hoa bài Mãn phục Mình đến Hà Tiên, chiêu tập lưu dân, lập nên 7 xã dọc theo bờ biển, hai xã ở phía cực Nam là Rạch Giá và Cà Mau.

Cần Thơ gạo trắng nước trong Ai đi đến đó lòng không muốn về.

Sông Tiền, sông Hậu đôi dòng Vĩnh Long ở giữa mặn nồng phù sa

“Ai ơi về tới Tháp Mười Cá tôm sẵn bắt, lúa trời sẵn ăn”

Hồ Chí Minh từ lâu đã được biết đến như một trung tâm kinh tế - văn hóa lớn của cả nước, nơi hội tụ nhiều lối sống, văn hóa và con người từ khắp mọi miền. Trải qua từng giai đoạn phát triển, thành phố không ngừng thay đổi để thích nghi và vươn lên, và trong bối cảnh hiện nay, một diện mạo mới đang dần hình thành.

Miền Đông Nam Bộ đang đón chờ một bước chuyển mình lịch sử với sự hình thành của một siêu đô thị đầy hứa hẹn. TP. Đồng Nai mới – kết tinh từ sự sáp nhập giữa Đồng Nai và Bình Phước nơi đây không chỉ là sự hợp nhất về địa giới, mà còn là cú hích tạo nên vị thế chiến lược tầm cỡ.

Bà con mình đã bao giờ nghĩ về Tây Ninh chưa? Nếu trong tâm trí bà con, nơi đây vẫn là một tỉnh biên giới hiền hòa, lặng lẽ nằm bên cạnh sự náo nhiệt của TP.HCM thì giờ đây Tây Ninh đã đổi khác đi rất nhiều, trở thành một trong những bức tranh kinh tế sôi động của vùng đất phía Nam.

Đất phương Nam vùng đất mang đậm phù sa của chín nhánh sông Cửu Long đã bồi đắp nên những nhà vườn cây trái xum xuê cùng những cánh đồng lúa vàng trù phú yên vui trong mạch đồng bằng châu thổ.

Nam Bộ mình hồi nào tới giờ vẫn vậy, luôn là vùng đất của những cuộc hành trình và sự đổi mới không ngừng. Người Nam Bộ không sợ thay đổi, ngược lại, họ đón nhận nó như cách phù sa hằng năm vẫn tràn về bồi đắp cho những dải cù lao.

Trong tiến trình đổi mới và hội nhập, Đông Nam Bộ đã có những đổi thay rõ rệt về địa giới hành chính. Song, vượt lên trên biến đổi ấy thì vẫn có một điều bền bỉ không đổi, đó là văn hóa và tính cách phóng khoáng, cởi mở, nhanh nhạy của con người miền Đông.

Trong bối cảnh Nam Bộ đang có sự thay đổi trong việc sắp xếp, tổ chức lại bộ máy hành chính và điều chỉnh về địa giới ở nhiều tỉnh nhằm phù hợp với yêu cầu phát triển mới, diện mạo vùng đất phương Nam dần trở nên tinh gọn, năng động hơn, các đô thị mở rộng và không gian kinh tế cũng được tái định hình. Tuy nhiên, dù ranh giới trên bản đồ có dịch chuyển hay tên gọi địa danh có đổi thay, thì những giá trị văn hóa đặc trưng của Nam Bộ, từ nếp sống phóng khoáng, nghĩa tình đến bản sắc sinh hoạt cộng đồng vẫn được gìn giữ bền bỉ, trở thành sợi dây gắn kết con người qua mọi biến động của thời cuộc.