SÂN KHẤU CỬA PHẬT | HÁT PHẬT TRONG ĐỜI SỐNG SÀI GÒN - GIA ĐỊNH XƯA
Vậy Hát Phật bắt nguồn từ đâu? Vì sao trong những buổi lễ Phật giáo lại có diễn tuồng? Và câu nói “trong chay ngoài bội” thực sự có ý nghĩa gì? Để tìm lời giải cho những câu hỏi ấy, trước hết cần tìm hiểu về “khoa nghi ứng phú” - một hình thức thực hành nghi lễ Phật giáo gắn với đời sống tín ngưỡng của cộng đồng. Trong đó, “khoa nghi” dùng để chỉ các bộ môn thực hành nghi lễ của Phật giáo; “ứng” là mời, “phú” (hay còn gọi là “phó”) là đi đến. Vì vậy, “ứng phú” là đến một nơi nào đó thực hành các nghi lễ theo lời mời của bà con, hiểu nôm na là đi làm đám. Từ đó, “khoa nghi ứng phú” là bộ môn nghi lễ Phật giáo được thực hành tại những buổi lễ theo nhu cầu tín ngưỡng của cộng đồng.
Một trong những nghi lễ tiêu biểu của “khoa nghi ứng phú” là lễ Trai đàn. Nếu ở đình làng, trong lễ Kỳ yên thường có hát bội để phục vụ bà con đến dự lễ, thì trong lễ Trai đàn cũng có những màn diễn tuồng. Những màn diễn này được dân gian gọi là Hát Phật.
Hát Phật không đơn thuần là một hình thức biểu diễn, mà còn là sự kết hợp giữa sân khấu và nghi lễ trong một chỉnh thể được dân gian đúc kết bằng câu nói: “trong chay ngoài bội”. Qua những tuồng tích về nhân quả, luân hồi và sự giác ngộ, Hát Phật gửi gắm những bài học khuyến giáo, khuyên con người hướng thiện và sống theo tinh thần từ bi của Phật giáo.
-----
Nội dung: Anh Thư
Minh họa: Nguyệt Tâm
Nguồn tham khảo: Huỳnh Ngọc Trảng. (2019). Gia Định Sài Gòn hò, hát, lý, vè và diễn xướng lễ hội. NXB Văn hóa - Văn nghệ.
