Người Khmer có mặt ở Nam Bộ từ thế kỷ VII, sau biến cố của nước Chân Lạp. Đến thế kỷ VIII, Chân Lạp chia thành Lục Chân Lạp (thuộc Cao Miên) và Thủy Chân Lạp (thuộc miền Nam Việt Nam). Tại An Giang, người Khmer tập trung đông nhất ở Tri Tôn và Tịnh Biên (vùng Bảy Núi), nơi đồng bằng xen lẫn núi nên việc canh tác cần sức kéo của bò. Từ lâu, bà con có tập quán đổi công, các đôi bò lần lượt kéo xe, cày, bừa cho từng nhà. Sau những giờ lao động, các chủ bò ngồi lại trò chuyện và thách đấu xem đôi bò của ai khỏe hơn, từ đó hình thành Hội đua bò như ngày nay. Lễ hội diễn ra vào đúng dịp Sene Dolta, lễ cúng ông bà tổ tiên của người Khmer. Hội đua bò vì thế cũng gắn với nếp sống tín ngưỡng và ký ức nông nghiệp của người dân.

Với tinh thần tri ân tiền nhân, Thư viện số Nguyễn An Ninh - Chuyên đề Nam Bộ xin giới thiệu đến quý bạn đọc chuỗi hoạt động nhân kỷ niệm 126 năm ngày sinh Chí sĩ Nguyễn An Ninh (15/9/1900 - 15/9/2026) và kỷ niệm 3 năm thành lập Thư viện số Nguyễn An Ninh - Chuyên đề Nam Bộ với chủ đề “Chí sĩ Nguyễn An Ninh - Di sản để lại”. Chuỗi hoạt động được thực hiện với đa dạng hình thức như triển lãm chuyên đề, các buổi trò chuyện, thăm nhà tưởng niệm Nguyễn An Ninh… góp phần giúp bạn đọc hiểu thêm về cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng của Nguyễn An Ninh, người trí thức dấn thân, nhà cách mạng kiên trung.

Xuất phát từ mong muốn lan tỏa, bảo tồn và tôn vinh những giá trị văn hóa đặc sắc ấy, chuyên đề “SỰ KIỆN ONLINE: Triển lãm chuyên đề Văn hóa cưới hỏi của người Khmer Nam Bộ” được xây dựng như một không gian kết nối giữa tri thức học thuật, trải nghiệm văn hóa và công nghệ số. Thông qua hình thức trực tuyến, chương trình mang đến cho bạn đọc cơ hội khám phá toàn diện về quan niệm hôn nhân, diễn tiến các nghi lễ cưới truyền thống, những biến đổi trong đời sống hiện đại, đồng thời tiếp cận các tư liệu phong phú như sách số, sách nói, hình ảnh, bài viết truyền thông và các nội dung tương tác đa phương tiện.

Nếu mùa hè 2025, Dung Dăng Dung Dẻ khuất động Đường Sách TP.HCM bằng những trò chơi dân gian Nam Bộ, thì mùa hè này, mời các bạn nhỏ cùng Thư viện số Nguyễn An Ninh theo chân bốn bạn nhỏ Dung, Dăng, Dung, Dẻ về miệt Cà Mau để nghỉ hè với gia đình bác Ba Phi, nghe bác Ba kể những câu chuyện hấp dẫn về xứ sở này nghen.

Nhiều tiệm sách cũ bám trụ ở TP HCM gần nửa thế kỷ, là điểm đến quen thuộc của người yêu sách, phản ánh nếp văn hóa đọc bền bỉ.

"Không cần kệ sách hay trang giấy, Thư viện Người biến con người thành "cuốn sách sống", TS Quách Thu Nguyệt kỳ vọng đây là nơi khai thác di sản vô giá của Nam Bộ.

Dự án mang tên "Thư viện Người" sẽ được triển khai tại Đường sách TP HCM trong năm nay. Đây là không gian để những người tham gia trở thành các "đầu sách sống", chia sẻ câu chuyện cá nhân, kinh nghiệm sống và ký ức văn hóa Nam Bộ với công chúng. Mô hình do Quỹ Hoa Sen phối hợp với Thư viện số Nguyễn An Ninh thực hiện, lấy cảm hứng từ mô hình Human Library xuất hiện tại Đan Mạch từ năm 2000. Tuy nhiên, khi triển khai tại TP HCM, dự án được "Việt hóa" bằng hình thức kể chuyện truyền miệng vốn quen thuộc trong đời sống văn hóa Nam Bộ.

Một thư viện đặc biệt sẽ xuất hiện tại Đường sách TP.HCM trong năm nay. Không có kệ sách hay những trang in quen thuộc, “Thư viện Người” mở ra không gian để con người trở thành “cuốn sách sống”, kể lại những câu chuyện đời và ký ức văn hóa Nam Bộ.

Từ thuở khai hoang mở cõi, cây lúa đã đồng hành cùng cư dân Đồng bằng sông Cửu Long, bồi đắp nên cả một nền văn minh sông nước trù phú. Từng cánh đồng bát ngát, từng ghe xuồng chở nặng phù sa, từng mùa nước nổi đi qua đã hun đúc nên bản sắc văn hóa, tập quán sinh hoạt và tâm hồn của con người phương Nam. Hơn cả một loại lương thực, cây lúa chính là ký ức, là căn tính, là niềm tự hào của cả dân tộc Việt Nam nói chung và cư dân Đồng bằng sông Cửu Long nói riêng.

Tràm Chim hôm nay, sau nhiều năm kiên trì phục hồi hệ sinh thái, cây lúa ma đã trở lại.

Vùng đồng lụt Đồng Tháp Mười có một loại lúa hoang dã đặc thù của châu thổ Cửu Long, đó là lúa ma (Oryza rufipogon), có người gọi là lúa trời, lúa hoang. Cây lúa có thể dài hơn 3 mét, hột lúa cứng, có cọng râu rất dài. Các nhà sinh thái nói đây là cách tự vệ của lúa, nhằm giảm nguy cơ bị chim, cá ăn. Cọng râu dài và cứng làm vướng cổ chim hoặc cá. Hột lúa chín rụng vào nửa đêm về sáng. Hột lúa có thể nằm im dưới lớp phù sa, đợi cơ hội nảy mầm cho một chu kỳ sống mới.

Khi những lưu dân đầu tiên đến vùng châu thổ Cửu Long, trong hoang vu nê địa, việc quan trọng trước hết là tìm đến nơi nào có cây lúa mọc được để dựng làng sinh sống. Tôi muốn dùng từ "hột" lúa thay vì "hạt" lúa bởi cách đây nhiều năm, Giáo sư Phạm Hoàng Hộ, vị Viện trưởng đầu tiên của Viện đại học Cần Thơ, tác giả của nhiều sách nổi tiếng về thực vật học đã đề nghị sinh viên ngành thực vật học và nông nghiệp phân biệt "hột" và "hạt". "Hột" là sản phẩm của thực vật, có thể nảy mầm thành cây mới, như hột lúa, hột đậu, hột bắp... "Hạt" là hột được bóc tách vỏ hoặc một phần phôi, không thể nảy mầm, ví dụ hạt gạo là hột lúa đã bị bóc tách phần trấu, vỏ cám và hạt tấm.

Lần đầu từ Sài Gòn về đất Tây Đô, tôi ráng đếm xem mình phải qua bao nhiêu cây cầu lớn nhỏ. Nhưng đến Cai Lậy thì tôi bắt đầu bối rối, con số trở nên loạn xạ. Do hoàn cảnh chiến tranh, tôi vào miền Nam rất sớm, đến nay cũng xấp xỉ nửa thế kỷ. Lần đầu tiên vào vùng châu thổ sông Cửu Long, ấn tượng tuổi thơ tôi là đi đâu cũng gặp nước. Từ Tây Đô, lúc đó mang tên tỉnh Phong Dinh, tôi có dịp theo sông, rạch về các nơi. Tôi ngỡ ngàng khi đứng bên bờ kinh xáng Xà No mênh mông nước, thầm nghĩ người Pháp sao đào được con kinh lớn, thẳng tắp như vậy. Rồi đi ghe xuôi ngược dòng sông Hậu, ghé cồn Phong Nẫm mua trái cây thiệt ngon, ngọt và rẻ. Xoài bán theo chục, không phải chục 10 trái là mỗi chục là 14 trái, thậm chí 16 trái. Ghé bến đò Kế Sách rồi qua cù lao Nhơn Mỹ, tôm cá ê hề, bán rẻ như cho. Người bán chẳng có cân lượng gì, cứ lấy rổ xúc ra, bán theo mớ.

PNO - Triển lãm chủ đề "Văn minh lúa nước đồng bằng sông Cửu Long" dự kiến sẽ được diễn ra tại Đường sách TPHCM vào đầu tháng 12 tới.

Hơn một thế kỷ đi qua, chân dung chí sĩ Nguyễn An Ninh, một nhà trí thức Tây học, Nhà Cách mạng tiên phong trong ngọn cờ Dân tộc - Dân chủ, Xã hội chủ nghĩa. Cùng với những tư tưởng vượt thời đại của mình đã làm kim chỉ Nam cho giới trẻ thời bấy giờ và trở thành ngọn cờ tiên phong, “thần tượng” của bao thế hệ trẻ. Trải qua gần một thế kỷ, trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc những tư tưởng và hành động ấy của Nguyễn An Ninh vẫn còn nguyên giá trị và là bài học cho thế hệ ngày nay suy ngẫm.

Nhằm bảo tồn và lan tỏa giá trị di sản văn hóa gốm Nam Bộ, Thư viện số Nguyễn An Ninh phối hợp với các đơn vị chuyên môn tổ chức chuỗi sự kiện "Gốm Nam Bộ - Dấu ấn trăm năm". Sự kiện này sẽ diễn ra từ ngày 24/5 đến 31/5/2025 tại Đường Sách TP. Hồ Chí Minh và trên các nền tảng trực tuyến của thư viện, bao gồm các hoạt động trưng bày, triển lãm, trò chuyện và trải nghiệm, mang đến cho công chúng tài liệu và hình ảnh đặc sắc về gốm Nam Bộ.

Sau chuỗi sự kiện Khánh thành Không gian trải nghiệm Thư viện số Nguyễn An Ninh - Chuyên đề Nam Bộ tại Đường Sách TP.HCM, sáng hôm nay thư viện đã vô cùng tiếc thương nhận được tin bà Nguyễn Nguyệt Minh - con gái của Chí sĩ Nguyễn An Ninh đã từ trần lúc 3h05 ngày 16/09/2024.

Vào ba ngày 2, 3 và 4/9 ( nhằm ngày 30/7 và 1, 2/8 al), tại Di tích lịch sử Văn hóa cấp Quốc gia lăng Lê Văn Duyệt đã diễn ra lễ giỗ lần thứ 192 Đức Khâm sai Chưởng Tả quân Lê Văn Duyệt.

Xu hướng thư viện số đang ngày càng phát triển mạnh trên thế giới. Nhiều quan chức của nền tảng hàng đầu về cung cấp sách điện tử cho thư viện OverDrive cho biết năm 2023 là một năm phá kỷ lục về lượng lưu hành trên thư viện số, với số lượng người từng sử dụng trên thư viện số tăng 19% so với năm 2022.

Kỷ niệm 78 năm Ngày Nam Bộ Kháng Chiến, Sở Thông tin & Truyền thông, Quỹ Hoa Sen và Đường sách TP.HCM đã tổ chức chuỗi hoạt động chủ đề “Nam Bộ quen mà lạ”.