Thứ Bảy, 18/10/2025
Lúa ma vùng Đồng Tháp Mười - PGS. TS Lê Anh Tuấn
Vùng đồng lụt Đồng Tháp Mười có một loại lúa hoang dã đặc thù của châu thổ Cửu Long, đó là lúa ma (Oryza rufipogon), có người gọi là lúa trời, lúa hoang. Cây lúa có thể dài hơn 3 mét, hột lúa cứng, có cọng râu rất dài. Các nhà sinh thái nói đây là cách tự vệ của lúa, nhằm giảm nguy cơ bị chim, cá ăn. Cọng râu dài và cứng làm vướng cổ chim hoặc cá. Hột lúa chín rụng vào nửa đêm về sáng. Hột lúa có thể nằm im dưới lớp phù sa, đợi cơ hội nảy mầm cho một chu kỳ sống mới.
Sở dĩ gọi là “lúa ma”, vì ông bà ta ngày xưa, thời mở cõi khai hoang, khám phá ra giống lúa này mọc trong đồng trũng mùa nước nổi, cây lúa mọc dài theo đà “nổi” của nước mùa lũ sông Mekong từ Cam Bốt tràn đồng về nơi đây. Người dân muốn “gặt” loại lúa này, phải thức dậy từ 2 giờ sáng, bơi ghe đến vùng ngập lũ, dùng cây sào tre dài, đập vào cây lúa sao cho hột rơi vào ghe. Hình ảnh, lúc 2 - 3 giờ sáng, người dân nghèo bơi ghe, đầu ghe treo cây đèn bão leo lét, bóng người đập lúa bên be ghe lạch cạch, nhìn từ xa giống như các bóng ma. Do vậy, người dân gọi luôn giống lúa này là “lúa ma”.
Cách gọi này, giống như các chợ mua bán vào nửa đêm về sáng, được gọi là “chợ âm phủ”. Ở Huế, có một tiệm ăn ngày xưa, thiếu ánh sáng, đốt đèn leo lét, được gọi là “quán cơm âm phủ”, lâu ngày thành tên gọi nổi tiếng đến bây giờ, dù quán được nâng cấp sáng sủa hơn nhưng tên Âm phủ vẫn được giữ. Không biết cư dân xưa đến vùng này, gọi lúa ma cũng từ vùng Quảng Thừa không.
Lúa ma hiện đang được bảo tồn như một loại gen quý, nếu được lai tạo với giống cao sản khác, sẽ có được một giống lúa vừa thích ứng mùa mưa ngập úng, chịu được phèn chua, kháng bệnh rất tốt, không cần bón phân xịt thuốc, vừa cho năng suất tốt hơn và chất lượng cơm ngon hơn.
Tin quan tâm
SỰ KIỆN ONLINE: Chuỗi chương trình Triển lãm - Trưng bày - Trò chuyện - Trải nghiệm Gốm Nam Bộ - Dấu ấn trăm năm
SỰ KIỆN ONLINE: Chuỗi chương trình Triển lãm - Trưng bày - Trò chuyện - Trải nghiệm Văn minh lúa nước đồng bằng sông Cửu Long
Tin liên quan
Tạp chí điện tử Tri Thức (ZNews) | THƯ VIỆN NGƯỜI - HÀNH TRÌNH ĐI TÌM "VỈA QUẶNG VÔ GIÁ” PHƯƠNG NAM
"Không cần kệ sách hay trang giấy, Thư viện Người biến con người thành "cuốn sách sống", TS Quách Thu Nguyệt kỳ vọng đây là nơi khai thác di sản vô giá của Nam Bộ.
Xem chi tiết
BÁO NGƯỜI LAO ĐỘNG | Đường sách TP HCM sẽ có "Thư viện không sách"
Dự án mang tên "Thư viện Người" sẽ được triển khai tại Đường sách TP HCM trong năm nay. Đây là không gian để những người tham gia trở thành các "đầu sách sống", chia sẻ câu chuyện cá nhân, kinh nghiệm sống và ký ức văn hóa Nam Bộ với công chúng. Mô hình do Quỹ Hoa Sen phối hợp với Thư viện số Nguyễn An Ninh thực hiện, lấy cảm hứng từ mô hình Human Library xuất hiện tại Đan Mạch từ năm 2000. Tuy nhiên, khi triển khai tại TP HCM, dự án được "Việt hóa" bằng hình thức kể chuyện truyền miệng vốn quen thuộc trong đời sống văn hóa Nam Bộ.
Xem chi tiết
Tạp chí điện tử Trí Thức (ZNews) | TP.HCM SẮP CÓ MỘT THƯ VIỆN KHÔNG CÓ SÁCH
Một thư viện đặc biệt sẽ xuất hiện tại Đường sách TP.HCM trong năm nay. Không có kệ sách hay những trang in quen thuộc, “Thư viện Người” mở ra không gian để con người trở thành “cuốn sách sống”, kể lại những câu chuyện đời và ký ức văn hóa Nam Bộ.
Xem chi tiết
Testing - Thư viện số Nguyễn An Ninh
Thư Viện Số NGUYỄN AN NINH - Chuyên đề Nam Bộ được phát triển từ dự án Thư Viện “vật lý” NGUYỄN AN NINH - Chuyên đề Nam Bộ. Thư viện là một hoạt động của QUỸ HOA SEN - một quỹ hiến tặng, phi lợi nhuận, hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, văn hóa, được Uỷ Ban Nhân Dân TP. HCM, cấp phép hoạt động từ ngày 28/12/2016.
Xem chi tiết