HÀNH TRÌNH ĐIỀN DÃ VỀ PHƯƠNG NAM: VỀ VĨNH LONG (TRÀ VINH CŨ) NGHE KỂ CHUYỆN MINH ĐỨC NHO GIÁO ĐẠI ĐẠO

Nho giáo vừa là một triết thuyết, vừa là một tôn giáo, có nguồn gốc  từ Trung Quốc cổ đại. Trong quá trình phát triển, Nho giáo đã được xem là một trong ba tôn giáo lớn ở Việt Nam, cùng với Phật giáo và  Đạo giáo. Khi đến Nam Bộ, Nho giáo đã mất dần vị trí độc tôn, các học thuyết của Nho giáo càng đi vào phương Nam càng nhạt dần. Ảnh hưởng Nho giáo tuy có trong nếp sống, nếp  nghĩ của người Nam Bộ, nhưng lại thoáng hơn so với ở miền Bắc và  Trung Bộ, do lối sống cởi mở của lưu dân xa xứ, muốn phá bỏ mọi lề thói ràng buộc cũ. Vì vậy, ở Nam Bộ, Nho giáo không tự mất đi, mà nó  được kết hợp với Phật giáo, Đạo giáo để trở thành tôn giáo mới của  người Việt.

Minh Đức Nho Giáo Đại Đạo là một giáo phái được hình thành ở Nam Bộ vào năm 1932 do ông Lưu Cường Cáng (Mười Cáng), quê làng Nha Rộn, huyện Thạnh Trị, tỉnh Sóc Trăng lập ra ở vùng ven biển Ba Động, Trà Vinh với tôn chỉ lấy tinh hoa của giáo lý Nho giáo để dạy dỗ người đời, tái lập trật tự và đạo đức trong xã hội. Sau khi đắc đạo, ông được tôn làm Đức Thánh Đức Thiên Quân. Cơ sở thờ tự của tôn giáo này gọi là Chí Thiện Đàn. Theo một số nhà nghiên cứu dấu vết  hiện tại của Minh Đức Nho giáo có nguồn gốc từ Tiên Thiên Đạo ở Trung Quốc theo xu hướng sự hợp nhất của Tam giáo, hoặc pha trộn đồng hóa của Nho giáo, Phật giáo và Đạo giáo. Trên cơ sở các học thuyết, Minh Đức Nho giáo được coi như hậu duệ của Tiên Thiên Đạo và về cơ bản giống Đạo Cao Đài, vì cùng  tôn thờ một đức giáo chủ, đó là đức Thầy (Ngọc Hoàng Thượng Đế). Tuy nhiên, tôn chỉ của đạo này có khác với đạo Cao Đài, vì trong khi Cao Đài chủ trương quy nguyên Tam giáo, còn Minh Đức Nho Giáo Đại Đạo lại tập trung đề cao Nho giáo, đề cao chữ “Nhơn/Nhân” là  đạo làm người trong Nho giáo Thế đạo. Vậy, Nhơn/Nhân đạo nghĩa là  con đường dẫn dắt con người tiến đến Chân, Thiện, Mỹ.

Trong tâm thức tín đồ, đức tin cốt lõi của tông phái này đặt ở Đức Ngọc Hoàng Thượng Đế, gọi là Đấng Tối Cao. Giáo huấn chính đề cao ba giá trị: Minh đức - Chí thiện - Tân dân. Tên gọi Minh đức Nho giáo Đại đạo thể hiện sự tập trung triết lý ở hệ giá trị Nho giáo, lấy Tam cương của Khổng Tử làm nền tảng cốt lõi. “Minh đức” mang hàm nghĩa “trau dồi đức hạnh để trở nên trong sáng”, “Chí thiện” để  chỉ sự chuyên tâm hành thiện, còn “Tân dân” được hiểu là làm mới cho dân, ngụ ý từ bỏ thói hư tật xấu, biết tự sửa mình và giúp người cải cách. Giáo phái này hiện xây dựng các cơ sở thờ tự với các tên  gọi tập trung vào phương châm lớn: Tân Dân Đàn, Chí Thiện Đàn,  Chí Thiện Minh.

Hiện nay, ở Vĩnh Long (Trà Vinh cũ) vẫn còn các cơ sở thờ tự của Minh Đức Nho Giáo Đại Đạo như:

KHỔNG THÁNH MIẾU ở Ba Động, xã Trường Long Hòa, quận Cầu Ngang (nay là thị xã Duyên Hải), tỉnh Trà Vinh (cũ).

CHÍ THIỆN ĐÀN ở phường 7 thành phố Trà Vinh (cũ).

CHÍ THIỆN MINH ở xã Thuận Hòa, huyện Cầu Ngang tỉnh Trà Vinh (cũ).

Có thể thấy, đời sống tín ngưỡng và tôn giáo của cư dân Nam Bộ vô cùng đa dạng và phong phú với nhiều dạng thức khác nhau. Bà con, đừng quên theo dõi Thư viện để cùng đón xem điều thú vị nào về vùng đất Nam Bộ sẽ được Thư viện bật mí trong các số sau nhen!

-----

Nội dung: Trọng Tín

Hình ảnh: Trọng Tín

Tài liệu tham khảo:

Trần Hồng Liên và Lâm Thị Thu Hiền. (2017). Dấu ấn của Nho giáo trong Minh Đức Nho Giáo Đại Đạo ở Trà Vinh. Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo số 1&2 - 2017.

Nguyễn Ngọc Thơ. (2019). Biến đổi tôn giáo ở Nam Bộ: trường hợp Minh Đức Nho Giáo Đại Đạo. Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo số 3&4 - 2017.