Loading...
Thứ Ba, 09/6/2026

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: “CHÈN ƠI”, “CHÈN ĐÉT ƠI” TRONG LỜI ĂN TIẾNG NÓI HẰNG NGÀY

Bà con mình đi xa, nhiều khi chỉ cần nghe ai buột miệng nói “chèn ơi”, “chèn đét ơi” là nhận ra liền - à, người xứ mình, đồng hương miền Tây đây rồi!

Thưa bà con, trong lời ăn tiếng nói hằng ngày của người Nam Bộ, “chèn ơi”, “chèn đét ơi” là những tiếng cảm thán quen thuộc, dùng để bộc lộ cảm xúc, khi thì ngạc nhiên, lúc sốt ruột, có khi chỉ là một tiếng than nhẹ trước chuyện đời thường. Những cách nói này xuất hiện rất tự nhiên, không cần trau chuốt, nhưng lại làm cho câu nói trở nên có hồn, nghe gần gũi và dễ cảm.

Theo nhiều ghi nhận, những từ cảm thán như “chèn ơi”, “chèn đét ơi” đã xuất hiện ở Nam Kỳ từ khoảng những năm 1960, gắn với đời sống của bà con miệt Lục Tỉnh miền Tây lên Sài Gòn trong thời chiến. Riết rồi thành quen, từ này trở thành mcột phần quen thuộc trong cách nói chuyện của bà con Nam Bộ. Cách nói ấy cũng phần nào cho thấy tính cách của người Nam Bộ - thẳng thắn, bộc trực, nói sao cho nhẹ lòng, mà vẫn giữ được cái duyên, cái tình trong lời ăn tiếng nói.

Còn bà con thì sao, có hay buột miệng nói “chèn ơi”, “chèn đét ơi” trong những lúc nào? Chia sẻ với Thư viện để cùng nhau nghe lại tiếng nói thân quen của mình nghen!

Thương mời bà con tiếp tục đồng hành cùng Thư viện số Nguyễn An Ninh để khám phá thêm nhiều câu chuyện ý nghĩa về con người và vùng đất Nam Bộ.

 

DESIGN (2) (1)

-----

Nội dung: Anh Thư

Minh họa: Bảo Trân

Nguồn tham khảo: Huỳnh Công Tín. 2009. Từ điển Từ ngữ Nam Bộ. NXB Chính trị Quốc gia

Tin liên quan

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: “HẠNG CÁ KÈO” - TƯỞNG CHUYỆN CÁ HÓA RA CHUYỆN NGƯỜI

Nghe đến cụm từ “hạng cá kèo”, không ít người sẽ ngạc nhiên nghĩ rằng cá kèo thì ai cũng biết, nhưng cá kèo mà cũng có “hạng” nữa sao. Thoạt nghe, đây chỉ là một cách nói vui tai của người Nam Bộ. Thế nhưng đằng sau cách nói dân dã ấy lại là cả một câu chuyện thú vị về những đêm hát xưa, về đời sống văn hóa bình dân và đặc biệt là lối quan sát hóm hỉnh, giàu hình tượng của người dân miền sông nước.
Xem chi tiết

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: NGƯỜI NAM BỘ ĐÃ KHIẾN CHỮ “NHỎ” TRỞ NÊN THÚ VỊ NHƯ THẾ NÀO?

Trong tiếng Việt, để nói về “cái nhỏ”, người ta thường nghĩ ngay đến những từ quen thuộc như “nhỏ”, “bé”, “bé tí”, “nhỏ xíu”,… Nhưng khi bước vào thế giới ngôn ngữ của người Nam Bộ, cái “nhỏ” ấy bỗng trở nên sinh động hơn với hàng loạt cách nói giàu hình ảnh. Để thấy rõ sự sáng tạo và cái duyên trong lời ăn tiếng nói của người Nam Bộ, có thể tìm hiểu thông qua một số cách diễn đạt về cái “nhỏ” như sau:
Xem chi tiết

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: “TỔ BÀ CHẢNG”, “TỔ BÀ DỀNH”, “TỔ BÀ NÁI” - BỰ GÌ MÀ BỰ DỮ VẬY TRỜI!

Trong tiếng nói Nam Bộ, gặp cái gì to quá, bự quá, người ta đâu chỉ nói “bự lắm” là xong. Nhiều khi bà con mình nói nghe đã miệng hơn, như “tổ bà chảng”, “tổ bà dềnh”, “tổ bà nái”. Nghe một phát là biết liền, cái đó bự quá chừng, quá cỡ bình thường.
Xem chi tiết

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: “HẠN BÀ CHẰN” - NGHE NHƯ CHUYỆN DÂN GIAN, HÓA RA LÀ CHUYỆN THỜI TIẾT

Đang giữa mùa mưa, trời bỗng đứng nắng chang chang suốt nhiều ngày liền. Ruộng đồng thì khô rang, người lớn nhìn trời rồi thở dài: “Tới hạn bà chằn rồi!”. Nghe cái tên vừa lạ vừa có chút “rờn rợn” ấy khiến nhiều người cứ tưởng đó là câu chuyện dân gian nào đó ở phương Nam. Nhưng thật ra, “hạn bà chằn” lại là một cách gọi rất độc đáo của người Nam Bộ để chỉ một hiện tượng thời tiết quen thuộc. Vậy “bà chằn” là ai, và vì sao một đợt nắng hạn giữa mùa mưa lại mang cái tên đặc biệt đến vậy?
Xem chi tiết