Loading...
Thứ Ba, 09/6/2026

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: “CHÈN ƠI”, “CHÈN ĐÉT ƠI” TRONG LỜI ĂN TIẾNG NÓI HẰNG NGÀY

Bà con mình đi xa, nhiều khi chỉ cần nghe ai buột miệng nói “chèn ơi”, “chèn đét ơi” là nhận ra liền - à, người xứ mình, đồng hương miền Tây đây rồi!

Thưa bà con, trong lời ăn tiếng nói hằng ngày của người Nam Bộ, “chèn ơi”, “chèn đét ơi” là những tiếng cảm thán quen thuộc, dùng để bộc lộ cảm xúc, khi thì ngạc nhiên, lúc sốt ruột, có khi chỉ là một tiếng than nhẹ trước chuyện đời thường. Những cách nói này xuất hiện rất tự nhiên, không cần trau chuốt, nhưng lại làm cho câu nói trở nên có hồn, nghe gần gũi và dễ cảm.

Theo nhiều ghi nhận, những từ cảm thán như “chèn ơi”, “chèn đét ơi” đã xuất hiện ở Nam Kỳ từ khoảng những năm 1960, gắn với đời sống của bà con miệt Lục Tỉnh miền Tây lên Sài Gòn trong thời chiến. Riết rồi thành quen, từ này trở thành mcột phần quen thuộc trong cách nói chuyện của bà con Nam Bộ. Cách nói ấy cũng phần nào cho thấy tính cách của người Nam Bộ - thẳng thắn, bộc trực, nói sao cho nhẹ lòng, mà vẫn giữ được cái duyên, cái tình trong lời ăn tiếng nói.

Còn bà con thì sao, có hay buột miệng nói “chèn ơi”, “chèn đét ơi” trong những lúc nào? Chia sẻ với Thư viện để cùng nhau nghe lại tiếng nói thân quen của mình nghen!

Thương mời bà con tiếp tục đồng hành cùng Thư viện số Nguyễn An Ninh để khám phá thêm nhiều câu chuyện ý nghĩa về con người và vùng đất Nam Bộ.

 

DESIGN (2) (1)

-----

Nội dung: Anh Thư

Minh họa: Bảo Trân

Nguồn tham khảo: Huỳnh Công Tín. 2009. Từ điển Từ ngữ Nam Bộ. NXB Chính trị Quốc gia

Tin liên quan

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM | KHI TỪ “BA” KHÔNG CÒN DÙNG ĐỂ ĐẾM - “BA CHỚP BA NHÁNG”, “BA ĐỒNG BẢY ĐỖI”, “BA SỚN BA SÁC”

Trong nhịp sống hằng ngày của cư dân vùng đất Nam Bộ, hẳn không ít lần bà con bắt gặp những câu như: “Nói gì mà ba đồng bảy đỗi vậy!”, “Nghe ba chớp ba nháng chẳng hiểu gì hết!” hay “Coi chừng ba sớn ba sác bỏ quên đồ đó!” Những cách nói ấy đã ăn sâu vào lời ăn tiếng nói của người dân Tây Nam Bộ, vừa tạo nhịp điệu tự nhiên, vừa làm cho câu chuyện trở nên sinh động và giàu sắc thái biểu cảm. Thế nhưng, với những ai chưa quen với phương ngữ Nam Bộ, những cách nói này dễ mang cảm giác bối rối bởi từ ngữ lạ tai khiến người nghe khó đoán được ý nghĩa. Nhìn chung, dù mỗi cụm từ đều mang một sắc thái biểu đạt riêng và được dùng trong những ngữ cảnh khác nhau nhưng đều có điểm chung là giàu tính khẩu ngữ, nhịp điệu hài hòa dễ gây ấn tượng với người nghe. Vậy thực chất “ba chớp ba nháng”, “ba đồng bảy đỗi” và “ba sớn ba sác” được dùng theo nghĩa thế nào?
Xem chi tiết

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: RÍT, RÍT CHÚA, RÍT NHƯ KẸO KÉO - BA MỨC ĐỘ CỦA MỘT NGƯỜI KEO KIỆT

Có khi nào bà con nghe người miền Nam nhận xét ai đó: “Cha nội đó rít lắm!”, “Ông đó rít chúa!” hay “Rít như kẹo kéo!” chưa?
Xem chi tiết

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM | THANH MINH THANH NGA - MỘT CÁCH NÓI BẮT NGUỒN TỪ ĐOÀN CẢI LƯƠNG NỔI TIẾNG

Bà con đã từng nghe người miền Nam nói: “Đừng có mà thanh minh thanh nga!” bao giờ chưa?
Xem chi tiết

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: “RÀNH SÁU CÂU” - CẢ MỘT TRỜI VỌNG CỔ TRONG LỜI KHEN CỦA NGƯỜI NAM BỘ

Trong tiếng nói Nam Bộ, “rành sáu câu” là cách nói dùng để chỉ người hiểu rõ một việc, nắm chắc đầu đuôi, khó bị qua mặt. Cụm từ này có gốc từ sinh hoạt vọng cổ, cải lương, rồi đi vào lời ăn tiếng nói hằng ngày như một cách khen người rành việc, biết chuyện.
Xem chi tiết