Loading...
Hành trình điền dã về phương Nam

HÀNH TRÌNH ĐIỀN DÃ VỀ PHƯƠNG NAM | ĐÌNH THẦN THẮNG TAM - DI TÍCH LỊCH SỬ - VĂN HÓA BÊN BỜ PHỐ BIỂN VŨNG TÀU

Khu di tích Đình Thắng Tam tọa lạc tại số 77A, đường Hoàng Hoa Thám, phường Vũng Tàu, Thành phố Hồ Chí Minh. Cũng như những thiết chế đình làng Nam Bộ khác, đình được hình thành phục vụ cho nhu cầu tín ngưỡng của người dân, gắn liền với sự hình thành làng xã nơi đây và trở thành một biểu tượng văn hóa của Bà Rịa – Vũng Tàu lúc bấy giờ.
Hành trình điền dã về phương Nam

HÀNH TRÌNH ĐIỀN DÃ VỀ PHƯƠNG NAM | HỘI QUÁN TAM SƠN - DI TÍCH KIẾN TRÚC NGHỆ THUẬT GIỮA LÒNG CHỢ LỚN

Hội quán Tam Sơn tọa lạc tại 118 đường Triệu Quang Phục, phường Chợ Lớn, TP.HCM, đây là trụ sở của di dân người Hoa quê ở Phúc Châu, tỉnh Phúc Kiến, Trung Hoa. Tam Sơn là ba ngọn núi Bình Sơn, Cửu Tiên Sơn, Việt Vương Sơn ở Phúc Châu. 
Chuyện chữ nghĩa phương Nam

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM | THANH MINH THANH NGA - MỘT CÁCH NÓI BẮT NGUỒN TỪ ĐOÀN CẢI LƯƠNG NỔI TIẾNG

Bà con đã từng nghe người miền Nam nói: “Đừng có mà thanh minh thanh nga!” bao giờ chưa?
Chuyện chữ nghĩa phương Nam

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM | KHI TỪ “BA” KHÔNG CÒN DÙNG ĐỂ ĐẾM - “BA CHỚP BA NHÁNG”, “BA ĐỒNG BẢY ĐỖI”, “BA SỚN BA SÁC”

Trong nhịp sống hằng ngày của cư dân vùng đất Nam Bộ, hẳn không ít lần bà con bắt gặp những câu như: “Nói gì mà ba đồng bảy đỗi vậy!”, “Nghe ba chớp ba nháng chẳng hiểu gì hết!” hay “Coi chừng ba sớn ba sác bỏ quên đồ đó!” Những cách nói ấy đã ăn sâu vào lời ăn tiếng nói của người dân Tây Nam Bộ, vừa tạo nhịp điệu tự nhiên, vừa làm cho câu chuyện trở nên sinh động và giàu sắc thái biểu cảm. Thế nhưng, với những ai chưa quen với phương ngữ Nam Bộ, những cách nói này dễ mang cảm giác bối rối bởi từ ngữ lạ tai khiến người nghe khó đoán được ý nghĩa. Nhìn chung, dù mỗi cụm từ đều mang một sắc thái biểu đạt riêng và được dùng trong những ngữ cảnh khác nhau nhưng đều có điểm chung là giàu tính khẩu ngữ, nhịp điệu hài hòa dễ gây ấn tượng với người nghe. Vậy thực chất “ba chớp ba nháng”, “ba đồng bảy đỗi” và “ba sớn ba sác” được dùng theo nghĩa thế nào?
Tọa độ phương Nam

TỌA ĐỘ PHƯƠNG NAM | AN GIANG NÚI RỘNG SÔNG DÀI BIỂN LỚN

Sự kiện 1698 với việc Nguyễn Hữu Cảnh xác lập quyền cai trị của Chúa Nguyễn đối với vùng Đồng Nai, Sài Gòn thì sự kiện 1757 đã xác lập quyền cai trị của Chúa Nguyễn đối với cả vùng đồng bằng sông Cửu Long từ Nam Sài Gòn đến Châu Đốc, Hà Tiên và tận mũi Cà Mau.

Hành trình về miền Thất Sơn

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN ĐẦU THẾ KỶ XX CÙNG TÁC GIẢ NGUYỄN VĂN HẦU: VỀ THẤT SƠN NGHE KỂ CHUYỆN BÀ CHÚA XỨ LINH THIÊNG

Nửa tháng trôi qua trong miền Thất Sơn để lại những dư âm trong lòng tác giả Nguyễn Văn Hầu cùng những trải nghiệm vừa linh thiêng vừa mang đậm tinh thần văn hóa của người dân Nam Bộ. Với đời sống gần gũi với thiên nhiên và các câu chuyện tâm linh được lưu truyền qua nhiều thế hệ, miếu Bà Chúa Xứ đã trở thành điểm tựa niềm tin cho bao người dân.

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN: XÓM CHĂM CHÂU GIANG QUA NẾP SỐNG ĐẠO

Tiếp tục chuyến hành trình khám phá những nét văn hóa độc bản tại miệt Châu Giang, sau khi đã chiêm ngưỡng vẻ đẹp của những ngôi nhà sàn vách ván. Ta bắt đầu đi sâu vào đời sống tâm linh, nơi mà giáo lý Hồi giáo gần như bao trùm lên mọi sinh hoạt của cộng đồng người Chăm. Không rộn ràng hay phô trương, nhịp sống nơi đây trôi qua trong sự tĩnh lặng của những buổi hành lễ và những quy tắc đạo đức được gìn giữ qua bao thế kỷ.

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN: TÂN CHÂU DỆT LƯỚI KÉO CHÀI – CÁ THU NƯỚC NGỌT KHÉO TÀI VẪY ĐUÔI

Bà con có bao giờ nghe kể về loài cá thu nước ngọt chưa? Xuôi theo con sông Hậu tới xã Tân Châu (An Giang) là nơi sinh sống của loài “cá thu nước ngọt” trứ danh tạo nên dấu ấn Nam Bộ.

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN: NHÀ CỬA MIỆT CHÂU GIANG RA SAO?

Có dịp ghé thăm bến đò Châu Đốc khi nhìn sang bên kia sông Hậu, bà con sẽ dễ dàng bắt gặp một khung cảnh khác lạ. Giữa màu xanh của cây cối và những mái nhà lá thấp của người Việt, nổi bật lên là một xóm nhà sàn vách ván lợp ngói đỏ tươi nằm san sát nhau. Đó chính là xóm Châu Giang, nơi sinh sống của các cộng đồng người khác nhau như người Chăm, người Lào, người Việt tạo nên một sự đan xen văn hóa hài hòa giữa ba dân tộc người.

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN: NGÀNH LÚA GẠO NAM KỲ CUỐI THẾ KỈ XIX RƠI VÀO TAY AI?

Vùng đất Nam Kỳ vốn gắn liền với nghề trồng lúa nước từ thuở lưu dân đi mở cõi, khai khẩn ruộng đồng. Hạt gạo nuôi người, nuôi đất, nuôi cả nếp sống miệt vườn mộc mạc mà nghĩa tình.

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN: HÀNH TRÌNH DI CƯ VÀ NGUỒN GỐC TÊN GỌI “XÓM CHÀ”

Lịch sử vùng đất An Giang không chỉ là dòng chảy của phù sa mà còn là nơi lưu giữ ký ức về những cuộc di cư thăng trầm của cộng đồng người Chăm. Từ những biến động chính trị và chiến tranh trong quá khứ, họ đã chọn dừng chân, hòa nhập và tạo nên một sắc màu văn hóa độc bản bên dòng sông Hậu.

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN: ĐÔNG XUYÊN HAY LONG XUYÊN?

Trong hành trình ngược dòng về miền Thất Sơn, có một địa danh quen thuộc mà nhiều người từng nghe qua nhưng không phải ai cũng hiểu rõ: Đông Xuyên. Cái tên ấy từng xuất hiện trong nhiều tài liệu lịch sử, trong các ghi chép địa chí và cả trong những trang khảo cứu về vùng đất Nam Bộ. Thế nhưng ngày nay, khi nhắc đến nơi này, người ta lại quen thuộc hơn với tên gọi Long Xuyên.

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN: CÙ LAO ÔNG CHƯỞNG - VẬY ÔNG CHƯỞNG LÀ AI?

Về đến miệt Chợ Mới, xuôi dòng trên con sông Ông Chưởng mà hữu ngạn của nó là xã Kiến An, tả ngạn là xã Long Điền. Trên sông hiện lên một cù lao mà người ta gọi là Cù lao Ông Chưởng gắn liền với câu ca dao:

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN: ĐỒN CŨ CHÂU ĐỐC RỘNG BAO NHIÊU?

Bà con mình có từng nghe tới đồn cũ Châu Đốc chưa? Thành đó xưa rộng bao nhiêu, cao thấp ra sao mà từng được nhắc đến trong những ghi chép lịch sử về vùng An Giang? Hôm nay, Thư viện số Nguyễn An Ninh mời bà con mình cùng theo chân tác giả Nguyễn Văn Hầu, trong chuyến rong ruổi qua miền Thất Sơn đầu thế kỉ XX, để lần tìm lại dấu tích của một thành cổ từng hiện diện nơi đất Châu Đốc.

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN ĐẦU THẾ KỶ XX CÙNG TÁC GIẢ NGUYỄN VĂN HẦU: VÙNG TÂN CHÂU (AN GIANG) CÓ NÚI KHÔNG?

Khi nhắc đến vùng đất Tân Châu, người ta thường nghĩ đến một miền đất đồng bằng, sông nước mênh mông. Hiếm khi thấy người ta liên tưởng đến núi non. Thế nhưng, qua lời kể của tác giả Nguyễn Văn Hầu, nơi đây lại tồn tại một ngọn núi vô cùng đặc biệt, vậy đó là núi gì? 

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN ĐẦU THẾ KỶ XX CÙNG TÁC GIẢ NGUYỄN VĂN HẦU: MỘT TÂN CHÂU VĂN VẬT

Tân Châu hiện lên trong tâm trí người lữ khách không chỉ là một vùng biên thùy sầm uất với những ngàn dâu xanh mướt, mà còn được mệnh danh là mảnh đất trăm năm văn vật của miền Tây. Sự trù phú của vùng đất này gắn liền với nghề tàm tang truyền thống, nơi từ sáng chí tối luôn vang động tiếng chày nện lụa và tiếng thoi đưa lách cách bên bàn tay nõn nà của các thiếu nữ dệt. Chính kỹ thuật nhuộm bằng trái mặc nưa độc đáo đã dệt nên những dải lãnh Mỹ A đen huyền, bóng lộng, làm nên danh tiếng bền vững cho vùng đất này và giúp nhiều người dân nhờ cần cù mà trở nên giàu sụ, sắm sửa nhà cửa uy nghi.

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN ĐẦU THẾ KỶ XX CÙNG TÁC GIẢ NGUYỄN VĂN HẦU: CỤ NGHÈ Ở NÚI SAM LÀ AI?

Bà con mình có từng nghe đến “cụ Nghè núi Sam” chưa? Người ấy là ai, vì sao lại chọn núi Sam làm nơi gửi thân, để rồi câu chuyện còn được nhắc lại trong nhiều trang sách xưa?

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN ĐẦU THẾ KỶ XX CÙNG TÁC GIẢ NGUYỄN VĂN HẦU: CHUYỆN NGHỀ TÀM TANG Ở TÂN CHÂU XƯA VÀ NAY

Ở vùng biên thùy đầu nguồn sông Tiền, có một nơi từng được mệnh danh là “xứ lụa” của miền Tây Nam Bộ. Bà con mình có nghe tới chưa?

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN ĐẦU THẾ KỶ XX CÙNG TÁC GIẢ NGUYỄN VĂN HẦU: BẠN BIỂN LÀ AI?

Nếu từng nghe qua hai chữ “bạn biển” nhiều người sẽ nghĩ đơn giản đó là người đi biển, đánh cá. Nhưng thực ra, “bạn biển” không chỉ là một nghề mà là cả một cách sống gắn liền với con nước.

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN ĐẦU THẾ KỶ XX CÙNG TÁC GIẢ NGUYỄN VĂN HẦU: ÁN OAN BẢO HỘ THOẠI

Thoại Ngọc Hầu là một vị quan có nhiều đóng góp to lớn, đặc biệt trong công cuộc khai hoang và đào kinh được người đời nhớ mãi. Ông đã tổ chức chiêu dân lập ấp, xây dựng đường, cầu cống và đặc biệt là chỉ huy đào những con kênh quan trọng, góp phần phát triển kinh tế và ổn định đời sống người dân.

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN: VĨNH AN HÀ RẠCH TRỜI SINH HAY CON KINH ĐÀO?

Hồi xưa, bà con mình đi từ Tân Châu qua Châu Đốc hổng có con kinh An Hà thẳng băng vầy đâu, phải đi vòng tuốt xuống Vàm Nao, qua Hậu Giang rồi vòng lên xa dữ thần mới tới nơi. Bởi vậy, hễ ai nhìn xuống dòng Vĩnh An Hà mà thắc mắc đây là rạch trời sanh hay kinh đào thì câu trả lời chắc lụi là kinh đào do bàn tay con người tạo nên chớ hổng đâu khác.

HÀNH TRÌNH TRẢI NGHIỆM THẤT SƠN ĐẦU THẾ KỶ XX CÓ GÌ ?

Thất Sơn lâu nay được biết đến là một chốn “thiên hùng tuyệt sắc” với những dấu ấn lịch sử cùng những truyền thuyết kỳ bí vô cùng hấp dẫn. Đây được xem là một biểu tượng của vẻ đẹp tự nhiên ở vùng biên thùy phía Tây Nam Tổ quốc mà có lẽ có dịp đến An Giang bà con cũng nên thử trải nghiệm.