Loading...
Dung Dăng Dung Dẻ

Trò chơi dân gian: Ngày thơ mơ lớn - Nay lớn mơ thơ

“Khi còn nhỏ, ta thường mong mình sớm trở thành người lớn, ta muốn bước ngay vào thế giới mênh mông đó cùng với những quyền vô hạn định. Nhưng, sự thật đắng cay mà chúng ta phải đối mặt là gì? Không ai có thể cưỡng lại thời gian.” (Trích: “Khoảnh khắc nào thơ dại bỏ ta đi” - Nếu biết trăm năm là hữu hạn, Phạm Lữ Ân).
Chuyện chữ nghĩa phương Nam

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: NGHE CHO BIẾT, HIỂU CHO THƯƠNG

Ở mỗi vùng đất, lời ăn tiếng nói đều mang theo nếp sống và cách nghĩ riêng; Nam Bộ cũng vậy. Nhiều cách nói nghe qua tưởng chừng đơn giản, nhưng phía sau lại là cả một câu chuyện về vùng đất và con người.
Mảnh ghép kiến trúc đô thị

RONG RUỔI SÀI GÒN TÌM VỀ NHỮNG “MẢNH GHÉP KIẾN TRÚC ĐÔ THỊ”

Trong dòng chảy lịch sử của Sài Gòn, kiến trúc đô thị là một phần không thể thiếu vắng. Mỗi công trình mang giá trị thẩm mỹ, mục đích sử dụng và ý nghĩa hết sức riêng biệt, tạo nên dáng dấp trang nghiêm, sâu lắng.
Hành trình về miền Thất Sơn

HÀNH TRÌNH TRẢI NGHIỆM THẤT SƠN ĐẦU THẾ KỶ XX CÓ GÌ ?

Thất Sơn lâu nay được biết đến là một chốn “thiên hùng tuyệt sắc” với những dấu ấn lịch sử cùng những truyền thuyết kỳ bí vô cùng hấp dẫn. Đây được xem là một biểu tượng của vẻ đẹp tự nhiên ở vùng biên thùy phía Tây Nam Tổ quốc mà có lẽ có dịp đến An Giang bà con cũng nên thử trải nghiệm. 
Tọa độ phương Nam

TỌA ĐỘ PHƯƠNG NAM: ĐỔI THAY DIỆN MẠO, VẸN NGUYÊN CỐT CÁCH

Trong bối cảnh Nam Bộ đang có sự thay đổi trong việc sắp xếp, tổ chức lại bộ máy hành chính và điều chỉnh về địa giới ở nhiều tỉnh nhằm phù hợp với yêu cầu phát triển mới, diện mạo vùng đất phương Nam dần trở nên tinh gọn, năng động hơn, các đô thị mở rộng và không gian kinh tế cũng được tái định hình. Tuy nhiên, dù ranh giới trên bản đồ có dịch chuyển hay tên gọi địa danh có đổi thay, thì những giá trị văn hóa đặc trưng của Nam Bộ, từ nếp sống phóng khoáng, nghĩa tình đến bản sắc sinh hoạt cộng đồng vẫn được gìn giữ bền bỉ, trở thành sợi dây gắn kết con người qua mọi biến động của thời cuộc.

Chuyện chữ nghĩa phương Nam

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: “HẠNG CÁ KÈO” - TƯỞNG CHUYỆN CÁ HÓA RA CHUYỆN NGƯỜI

Nghe đến cụm từ “hạng cá kèo”, không ít người sẽ ngạc nhiên nghĩ rằng cá kèo thì ai cũng biết, nhưng cá kèo mà cũng có “hạng” nữa sao. Thoạt nghe, đây chỉ là một cách nói vui tai của người Nam Bộ. Thế nhưng đằng sau cách nói dân dã ấy lại là cả một câu chuyện thú vị về những đêm hát xưa, về đời sống văn hóa bình dân và đặc biệt là lối quan sát hóm hỉnh, giàu hình tượng của người dân miền sông nước.

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: NGƯỜI NAM BỘ ĐÃ KHIẾN CHỮ “NHỎ” TRỞ NÊN THÚ VỊ NHƯ THẾ NÀO?

Trong tiếng Việt, để nói về “cái nhỏ”, người ta thường nghĩ ngay đến những từ quen thuộc như “nhỏ”, “bé”, “bé tí”, “nhỏ xíu”,… Nhưng khi bước vào thế giới ngôn ngữ của người Nam Bộ, cái “nhỏ” ấy bỗng trở nên sinh động hơn với hàng loạt cách nói giàu hình ảnh. Để thấy rõ sự sáng tạo và cái duyên trong lời ăn tiếng nói của người Nam Bộ, có thể tìm hiểu thông qua một số cách diễn đạt về cái “nhỏ” như sau:

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: “TỔ BÀ CHẢNG”, “TỔ BÀ DỀNH”, “TỔ BÀ NÁI” - BỰ GÌ MÀ BỰ DỮ VẬY TRỜI!

Trong tiếng nói Nam Bộ, gặp cái gì to quá, bự quá, người ta đâu chỉ nói “bự lắm” là xong. Nhiều khi bà con mình nói nghe đã miệng hơn, như “tổ bà chảng”, “tổ bà dềnh”, “tổ bà nái”. Nghe một phát là biết liền, cái đó bự quá chừng, quá cỡ bình thường.

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: “HẠN BÀ CHẰN” - NGHE NHƯ CHUYỆN DÂN GIAN, HÓA RA LÀ CHUYỆN THỜI TIẾT

Đang giữa mùa mưa, trời bỗng đứng nắng chang chang suốt nhiều ngày liền. Ruộng đồng thì khô rang, người lớn nhìn trời rồi thở dài: “Tới hạn bà chằn rồi!”. Nghe cái tên vừa lạ vừa có chút “rờn rợn” ấy khiến nhiều người cứ tưởng đó là câu chuyện dân gian nào đó ở phương Nam. Nhưng thật ra, “hạn bà chằn” lại là một cách gọi rất độc đáo của người Nam Bộ để chỉ một hiện tượng thời tiết quen thuộc. Vậy “bà chằn” là ai, và vì sao một đợt nắng hạn giữa mùa mưa lại mang cái tên đặc biệt đến vậy?

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: “BÀ CỐ LUỸ BÀ CỐ LAI”, “NĂM THÌN BÃO LỤT” - XƯA LẮM RỒI, AI MÀ NHỚ CHO NỔI

Trong tiếng nói Nam Bộ, khi muốn nói một chuyện gì đó đã quá lâu, quá cũ người ta không nhất thiết phải dùng những mốc thời gian rõ ràng. Đôi khi, chỉ cần một câu nói dân dã như “từ thời bà cố luỹ bà cố lai” hay “hồi năm Thìn bão lụt” người nghe đã hiểu ngay chuyện ấy xưa lắm rồi.

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: “CÀ LƠ PHẤT PHƠ” - NGHE QUA LÀ HIỂU MỘT KIỂU NGƯỜI

Trong giao tiếp hằng ngày của người Nam Bộ, có những cách nói tưởng chừng đơn giản nhưng lại phản ánh khá rõ cách nhìn nhận con người. “Cà lơ phất phơ” là một cách gọi quen thuộc như vậy, thường được dùng khi nói về một kiểu sống thiếu sự ràng buộc, thiếu ổn định và không mấy nghiêm túc.

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: “ĂN TA NI” NGHE NHƯ ĂN, HÓA RA LÀ MẶC

Bà con mình có khi nghe nói: “Chà! bữa nay ăn ta ni dữ ha!”, nghe cứ tưởng nhắc tới chuyện ăn uống, mà hóa ra lại là chuyện… ăn mặc.

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: “CHÈN ƠI”, “CHÈN ĐÉT ƠI” TRONG LỜI ĂN TIẾNG NÓI HẰNG NGÀY

Bà con mình đi xa, nhiều khi chỉ cần nghe ai buột miệng nói “chèn ơi”, “chèn đét ơi” là nhận ra liền - à, người xứ mình, đồng hương miền Tây đây rồi!

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: “CÀ RỀ, XÀ QUẦN, CÀ RỊCH CÀ TANG” CHẬM THÌ GỌI SAO CŨNG ĐƯỢC MÀ

Trong tiếng nói thường ngày ở Nam Bộ, cái “chậm” hiếm khi chỉ có một cách gọi cố định. Người ta có thể nói “cà rề”, “xà quần” hay “cà rịch cà tang” nghe thì tưởng giống nhau, nhưng mỗi từ lại mang một chút sắc thái riêng.

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: NGHE CHO BIẾT, HIỂU CHO THƯƠNG

Ở mỗi vùng đất, lời ăn tiếng nói đều mang theo nếp sống và cách nghĩ riêng; Nam Bộ cũng vậy. Nhiều cách nói nghe qua tưởng chừng đơn giản, nhưng phía sau lại là cả một câu chuyện về vùng đất và con người.