Loading...
CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: RÍT, RÍT CHÚA, RÍT NHƯ KẸO KÉO - BA MỨC ĐỘ CỦA MỘT NGƯỜI KEO KIỆT
Chuyện chữ nghĩa phương Nam

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: RÍT, RÍT CHÚA, RÍT NHƯ KẸO KÉO - BA MỨC ĐỘ CỦA MỘT NGƯỜI KEO KIỆT

Có khi nào bà con nghe người miền Nam nhận xét ai đó: “Cha nội đó rít lắm!”, “Ông đó rít chúa!” hay “Rít như kẹo kéo!” chưa?
TỌA ĐỘ PHƯƠNG NAM | RỘN RÀNG VỚI LỄ HỘI NGHINH ÔNG TẠI CẦN GIỜ 2026
Tọa độ phương Nam

TỌA ĐỘ PHƯƠNG NAM | RỘN RÀNG VỚI LỄ HỘI NGHINH ÔNG TẠI CẦN GIỜ 2026

Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ là một trong những lễ hội dân gian tiêu biểu gắn với tín ngưỡng thờ cá Ông của ngư dân Nam Bộ. Cá Ông được xem là vị thần hộ mệnh trên biển, che chở người đi biển trước sóng gió, hiểm nguy. Qua nhiều thế hệ, Nghinh Ông trở thành dịp để người dân bày tỏ lòng biết ơn, cầu mong những chuyến ra khơi bình an và mùa đánh bắt thuận lợi. Năm 2013, lễ hội được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM | “BÁ CHÁY”, “DỮ THẦN”, “QUÁ TRỜI QUÁ ĐẤT”: NGHỆ THUẬT “NÓI QUÁ” CỦA NGƯỜI NAM BỘ
Chuyện chữ nghĩa phương Nam

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM | “BÁ CHÁY”, “DỮ THẦN”, “QUÁ TRỜI QUÁ ĐẤT”: NGHỆ THUẬT “NÓI QUÁ” CỦA NGƯỜI NAM BỘ

Ngôn ngữ không chỉ là phương tiện truyền đạt thông tin mà còn nơi lưu giữ hơi thở của từng vùng đất và nếp sống của mỗi cộng đồng. Do đó, khi đặt chân đến những vùng đất khác nhau trên đất nước bà con sẽ thấy được rằng mỗi nơi đều có những cách nói rất riêng mà chỉ cần nghe qua là có thể nhận ra giọng điệu và tính cách của con người nơi ấy.
SÂN KHẤU CỬA PHẬT | HÁT PHẬT TRONG ĐỜI SỐNG SÀI GÒN - GIA ĐỊNH XƯA
Sân khấu cửa Phật

SÂN KHẤU CỬA PHẬT | HÁT PHẬT TRONG ĐỜI SỐNG SÀI GÒN - GIA ĐỊNH XƯA

Có một loại hình văn hóa dân gian từng hiện diện trong những dịp lễ nghi của người Nam Bộ mang theo màu sắc kết hợp giữa không khí trang nghiêm của nghi lễ Phật giáo với những màn diễn tuồng đầy màu sắc. Đó chính là Hát Phật, một hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian vừa gần gũi với đời sống cộng đồng, vừa mang đậm dấu ấn tín ngưỡng và nghệ thuật.
TỌA ĐỘ PHƯƠNG NAM | KỶ NIỆM 141 NĂM NGÀY SINH NHÀ VĂN HỒ BIỂU CHÁNH (01/10/1885 – 01/10/2026)
Tọa độ phương Nam

TỌA ĐỘ PHƯƠNG NAM | KỶ NIỆM 141 NĂM NGÀY SINH NHÀ VĂN HỒ BIỂU CHÁNH (01/10/1885 – 01/10/2026)

Hơn một thế kỷ đi qua, Hồ Biểu Chánh vẫn là một gương mặt tiêu biểu của đời sống văn chương Nam Bộ đầu thế kỷ XX. Cuộc đời của một trí thức sinh ra ở buổi giao thời Đông - Tây đã để lại những dấu ấn rất riêng, đặc biệt là một di sản văn chương phản ánh rộng rãi đời sống con người và những chuyển động của thời cuộc.

Blogs

TỌA ĐỘ PHƯƠNG NAM: ĐỔI THAY DIỆN MẠO, VẸN NGUYÊN CỐT CÁCH

Trong bối cảnh Nam Bộ đang có sự thay đổi trong việc sắp xếp, tổ chức lại bộ máy hành chính và điều chỉnh về địa giới ở nhiều tỉnh nhằm phù hợp với yêu cầu phát triển mới, diện mạo vùng đất phương Nam dần trở nên tinh gọn, năng động hơn, các đô thị mở rộng và không gian kinh tế cũng được tái định hình. Tuy nhiên, dù ranh giới trên bản đồ có dịch chuyển hay tên gọi địa danh có đổi thay, thì những giá trị văn hóa đặc trưng của Nam Bộ, từ nếp sống phóng khoáng, nghĩa tình đến bản sắc sinh hoạt cộng đồng vẫn được gìn giữ bền bỉ, trở thành sợi dây gắn kết con người qua mọi biến động của thời cuộc.

RONG RUỔI SÀI GÒN TÌM VỀ NHỮNG “MẢNH GHÉP KIẾN TRÚC ĐÔ THỊ”

Trong dòng chảy lịch sử của Sài Gòn, kiến trúc đô thị là một phần không thể thiếu vắng. Mỗi công trình mang giá trị thẩm mỹ, mục đích sử dụng và ý nghĩa hết sức riêng biệt, tạo nên dáng dấp trang nghiêm, sâu lắng.

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN ĐẦU THẾ KỶ XX CÙNG TÁC GIẢ NGUYỄN VĂN HẦU: VỀ THẤT SƠN NGHE KỂ CHUYỆN BÀ CHÚA XỨ LINH THIÊNG

Nửa tháng trôi qua trong miền Thất Sơn để lại những dư âm trong lòng tác giả Nguyễn Văn Hầu cùng những trải nghiệm vừa linh thiêng vừa mang đậm tinh thần văn hóa của người dân Nam Bộ. Với đời sống gần gũi với thiên nhiên và các câu chuyện tâm linh được lưu truyền qua nhiều thế hệ, miếu Bà Chúa Xứ đã trở thành điểm tựa niềm tin cho bao người dân.

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN: XÓM CHĂM CHÂU GIANG QUA NẾP SỐNG ĐẠO

Tiếp tục chuyến hành trình khám phá những nét văn hóa độc bản tại miệt Châu Giang, sau khi đã chiêm ngưỡng vẻ đẹp của những ngôi nhà sàn vách ván. Ta bắt đầu đi sâu vào đời sống tâm linh, nơi mà giáo lý Hồi giáo gần như bao trùm lên mọi sinh hoạt của cộng đồng người Chăm. Không rộn ràng hay phô trương, nhịp sống nơi đây trôi qua trong sự tĩnh lặng của những buổi hành lễ và những quy tắc đạo đức được gìn giữ qua bao thế kỷ.

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN: TÂN CHÂU DỆT LƯỚI KÉO CHÀI – CÁ THU NƯỚC NGỌT KHÉO TÀI VẪY ĐUÔI

Bà con có bao giờ nghe kể về loài cá thu nước ngọt chưa? Xuôi theo con sông Hậu tới xã Tân Châu (An Giang) là nơi sinh sống của loài “cá thu nước ngọt” trứ danh tạo nên dấu ấn Nam Bộ.

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN: NHÀ CỬA MIỆT CHÂU GIANG RA SAO?

Có dịp ghé thăm bến đò Châu Đốc khi nhìn sang bên kia sông Hậu, bà con sẽ dễ dàng bắt gặp một khung cảnh khác lạ. Giữa màu xanh của cây cối và những mái nhà lá thấp của người Việt, nổi bật lên là một xóm nhà sàn vách ván lợp ngói đỏ tươi nằm san sát nhau. Đó chính là xóm Châu Giang, nơi sinh sống của các cộng đồng người khác nhau như người Chăm, người Lào, người Việt tạo nên một sự đan xen văn hóa hài hòa giữa ba dân tộc người.

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN: NGÀNH LÚA GẠO NAM KỲ CUỐI THẾ KỈ XIX RƠI VÀO TAY AI?

Vùng đất Nam Kỳ vốn gắn liền với nghề trồng lúa nước từ thuở lưu dân đi mở cõi, khai khẩn ruộng đồng. Hạt gạo nuôi người, nuôi đất, nuôi cả nếp sống miệt vườn mộc mạc mà nghĩa tình.

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN: HÀNH TRÌNH DI CƯ VÀ NGUỒN GỐC TÊN GỌI “XÓM CHÀ”

Lịch sử vùng đất An Giang không chỉ là dòng chảy của phù sa mà còn là nơi lưu giữ ký ức về những cuộc di cư thăng trầm của cộng đồng người Chăm. Từ những biến động chính trị và chiến tranh trong quá khứ, họ đã chọn dừng chân, hòa nhập và tạo nên một sắc màu văn hóa độc bản bên dòng sông Hậu.

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN: ĐÔNG XUYÊN HAY LONG XUYÊN?

Trong hành trình ngược dòng về miền Thất Sơn, có một địa danh quen thuộc mà nhiều người từng nghe qua nhưng không phải ai cũng hiểu rõ: Đông Xuyên. Cái tên ấy từng xuất hiện trong nhiều tài liệu lịch sử, trong các ghi chép địa chí và cả trong những trang khảo cứu về vùng đất Nam Bộ. Thế nhưng ngày nay, khi nhắc đến nơi này, người ta lại quen thuộc hơn với tên gọi Long Xuyên.

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN: CÙ LAO ÔNG CHƯỞNG - VẬY ÔNG CHƯỞNG LÀ AI?

Về đến miệt Chợ Mới, xuôi dòng trên con sông Ông Chưởng mà hữu ngạn của nó là xã Kiến An, tả ngạn là xã Long Điền. Trên sông hiện lên một cù lao mà người ta gọi là Cù lao Ông Chưởng gắn liền với câu ca dao:

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN: ĐỒN CŨ CHÂU ĐỐC RỘNG BAO NHIÊU?

Bà con mình có từng nghe tới đồn cũ Châu Đốc chưa? Thành đó xưa rộng bao nhiêu, cao thấp ra sao mà từng được nhắc đến trong những ghi chép lịch sử về vùng An Giang? Hôm nay, Thư viện số Nguyễn An Ninh mời bà con mình cùng theo chân tác giả Nguyễn Văn Hầu, trong chuyến rong ruổi qua miền Thất Sơn đầu thế kỉ XX, để lần tìm lại dấu tích của một thành cổ từng hiện diện nơi đất Châu Đốc.

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN ĐẦU THẾ KỶ XX CÙNG TÁC GIẢ NGUYỄN VĂN HẦU: VÙNG TÂN CHÂU (AN GIANG) CÓ NÚI KHÔNG?

Khi nhắc đến vùng đất Tân Châu, người ta thường nghĩ đến một miền đất đồng bằng, sông nước mênh mông. Hiếm khi thấy người ta liên tưởng đến núi non. Thế nhưng, qua lời kể của tác giả Nguyễn Văn Hầu, nơi đây lại tồn tại một ngọn núi vô cùng đặc biệt, vậy đó là núi gì? 

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN ĐẦU THẾ KỶ XX CÙNG TÁC GIẢ NGUYỄN VĂN HẦU: MỘT TÂN CHÂU VĂN VẬT

Tân Châu hiện lên trong tâm trí người lữ khách không chỉ là một vùng biên thùy sầm uất với những ngàn dâu xanh mướt, mà còn được mệnh danh là mảnh đất trăm năm văn vật của miền Tây. Sự trù phú của vùng đất này gắn liền với nghề tàm tang truyền thống, nơi từ sáng chí tối luôn vang động tiếng chày nện lụa và tiếng thoi đưa lách cách bên bàn tay nõn nà của các thiếu nữ dệt. Chính kỹ thuật nhuộm bằng trái mặc nưa độc đáo đã dệt nên những dải lãnh Mỹ A đen huyền, bóng lộng, làm nên danh tiếng bền vững cho vùng đất này và giúp nhiều người dân nhờ cần cù mà trở nên giàu sụ, sắm sửa nhà cửa uy nghi.

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN ĐẦU THẾ KỶ XX CÙNG TÁC GIẢ NGUYỄN VĂN HẦU: CỤ NGHÈ Ở NÚI SAM LÀ AI?

Bà con mình có từng nghe đến “cụ Nghè núi Sam” chưa? Người ấy là ai, vì sao lại chọn núi Sam làm nơi gửi thân, để rồi câu chuyện còn được nhắc lại trong nhiều trang sách xưa?

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN ĐẦU THẾ KỶ XX CÙNG TÁC GIẢ NGUYỄN VĂN HẦU: CHUYỆN NGHỀ TÀM TANG Ở TÂN CHÂU XƯA VÀ NAY

Ở vùng biên thùy đầu nguồn sông Tiền, có một nơi từng được mệnh danh là “xứ lụa” của miền Tây Nam Bộ. Bà con mình có nghe tới chưa?

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN ĐẦU THẾ KỶ XX CÙNG TÁC GIẢ NGUYỄN VĂN HẦU: BẠN BIỂN LÀ AI?

Nếu từng nghe qua hai chữ “bạn biển” nhiều người sẽ nghĩ đơn giản đó là người đi biển, đánh cá. Nhưng thực ra, “bạn biển” không chỉ là một nghề mà là cả một cách sống gắn liền với con nước.

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN ĐẦU THẾ KỶ XX CÙNG TÁC GIẢ NGUYỄN VĂN HẦU: ÁN OAN BẢO HỘ THOẠI

Thoại Ngọc Hầu là một vị quan có nhiều đóng góp to lớn, đặc biệt trong công cuộc khai hoang và đào kinh được người đời nhớ mãi. Ông đã tổ chức chiêu dân lập ấp, xây dựng đường, cầu cống và đặc biệt là chỉ huy đào những con kênh quan trọng, góp phần phát triển kinh tế và ổn định đời sống người dân.

HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN THẤT SƠN: VĨNH AN HÀ RẠCH TRỜI SINH HAY CON KINH ĐÀO?

Hồi xưa, bà con mình đi từ Tân Châu qua Châu Đốc hổng có con kinh An Hà thẳng băng vầy đâu, phải đi vòng tuốt xuống Vàm Nao, qua Hậu Giang rồi vòng lên xa dữ thần mới tới nơi. Bởi vậy, hễ ai nhìn xuống dòng Vĩnh An Hà mà thắc mắc đây là rạch trời sanh hay kinh đào thì câu trả lời chắc lụi là kinh đào do bàn tay con người tạo nên chớ hổng đâu khác.

HÀNH TRÌNH TRẢI NGHIỆM THẤT SƠN ĐẦU THẾ KỶ XX CÓ GÌ ?

Thất Sơn lâu nay được biết đến là một chốn “thiên hùng tuyệt sắc” với những dấu ấn lịch sử cùng những truyền thuyết kỳ bí vô cùng hấp dẫn. Đây được xem là một biểu tượng của vẻ đẹp tự nhiên ở vùng biên thùy phía Tây Nam Tổ quốc mà có lẽ có dịp đến An Giang bà con cũng nên thử trải nghiệm. 

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: “CÀ LƠ PHẤT PHƠ” - NGHE QUA LÀ HIỂU MỘT KIỂU NGƯỜI

Trong giao tiếp hằng ngày của người Nam Bộ, có những cách nói tưởng chừng đơn giản nhưng lại phản ánh khá rõ cách nhìn nhận con người. “Cà lơ phất phơ” là một cách gọi quen thuộc như vậy, thường được dùng khi nói về một kiểu sống thiếu sự ràng buộc, thiếu ổn định và không mấy nghiêm túc.

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: “ĂN TA NI” NGHE NHƯ ĂN, HÓA RA LÀ MẶC

Bà con mình có khi nghe nói: “Chà! bữa nay ăn ta ni dữ ha!”, nghe cứ tưởng nhắc tới chuyện ăn uống, mà hóa ra lại là chuyện… ăn mặc.

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: “CHÈN ƠI”, “CHÈN ĐÉT ƠI” TRONG LỜI ĂN TIẾNG NÓI HẰNG NGÀY

Bà con mình đi xa, nhiều khi chỉ cần nghe ai buột miệng nói “chèn ơi”, “chèn đét ơi” là nhận ra liền - à, người xứ mình, đồng hương miền Tây đây rồi!

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: “CÀ RỀ, XÀ QUẦN, CÀ RỊCH CÀ TANG” CHẬM THÌ GỌI SAO CŨNG ĐƯỢC MÀ

Trong tiếng nói thường ngày ở Nam Bộ, cái “chậm” hiếm khi chỉ có một cách gọi cố định. Người ta có thể nói “cà rề”, “xà quần” hay “cà rịch cà tang” nghe thì tưởng giống nhau, nhưng mỗi từ lại mang một chút sắc thái riêng.

CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: NGHE CHO BIẾT, HIỂU CHO THƯƠNG

Ở mỗi vùng đất, lời ăn tiếng nói đều mang theo nếp sống và cách nghĩ riêng; Nam Bộ cũng vậy. Nhiều cách nói nghe qua tưởng chừng đơn giản, nhưng phía sau lại là cả một câu chuyện về vùng đất và con người.

Cuối miền châu thổ

Thông qua chuỗi hoạt động trải nghiệm, triển lãm hiện vật và các sự kiện giao lưu học thuật, chương trình hướng đến việc tôn vinh giá trị vật chất, giá trị nghiên cứu và giá trị tinh thần của nền văn minh lúa nước vùng ĐBSCL

Vai trò của viện lúa Đồng bằng sông Cửu Long

Viện lúa Đồng bằng Sông Cửu Long là một đơn vị nghiên cứu khoa học công lập thuộc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam

Các nhà nông học - Giáo sư, Bác sĩ Nông học Lương Định Của

Được biết đến là người có nhiều đóng góp to lớn trong lĩnh vực cải tạo giống cây trồng, trong đó có các giống lúa Việt Nam, Giáo sư, Bác sĩ Nông học Lương Định Của cũng là người nước ngoài đầu tiên nhận bằng Bác sĩ nông học năm 1951 tại Nhật Bản

Các giống lúa ngắn ngày và kỹ thuật lai tạo hiện đại

Từ năm 1977 với sự ra đời của Viện Lúa Dồng bằng sông Cửu Long, công tác thu thập giống lúa mùa địa phương, đào tạo nguồn nhân lực và xây dựng chương trình lai tạo giống lúa mới được tiến hành.

Những làng trồng lúa đầu tiên của Nam Bộ

Nông nghiệp ngũ cốc ở Việt Nam được xác định xuất hiện với bình tuyến Phùng Nguyên ở phía Bắc và bình tuyến An Sơn ở phía Nam.

Lúa ma - Hạt ngọc thời mở cõi

Vùng đồng lụt Đồng Tháp Mười có một loại lúa hoang dã đặc thù của châu thổ Cửu Long, đó là lúa ma (Oryza rufipogon) có khi còn được gọi là lúa trời, lúa hoang.

Lịch sử hình thành vùng đất Đồng bằng sông Cửu Long

Đồng bằng sông Cửu Long được biết đến là vùng đất có quá trình hình thành và phát triển lâu dài được bồi tụ chủ yếu bởi hệ thống sông Mekong.

Ưng xám (Shikra)

Ưng xám (Shikra)

Choắt chân đỏ (Spotted Redshank)

Choắt chân đỏ (Spotted Redshank)

Choắt bụng xám (Wood Sandpiper)

Choắt bụng xám (Wood Sandpiper)

Choắt lớn (Common Greenshank)

Choắt lớn (Common Greenshank)

Sả khoang cổ (Collared Kingfsher)

Sả khoang cổ (Collared Kingfsher)