Tọa độ phương Nam
TỌA ĐỘ PHƯƠNG NAM | RỘN RÀNG VỚI LỄ HỘI NGHINH ÔNG TẠI CẦN GIỜ 2026
Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ là một trong những lễ hội dân gian tiêu biểu gắn với tín ngưỡng thờ cá Ông của ngư dân Nam Bộ. Cá Ông được xem là vị thần hộ mệnh trên biển, che chở người đi biển trước sóng gió, hiểm nguy. Qua nhiều thế hệ, Nghinh Ông trở thành dịp để người dân bày tỏ lòng biết ơn, cầu mong những chuyến ra khơi bình an và mùa đánh bắt thuận lợi. Năm 2013, lễ hội được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Chuyện chữ nghĩa phương Nam
CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM | “BÁ CHÁY”, “DỮ THẦN”, “QUÁ TRỜI QUÁ ĐẤT”: NGHỆ THUẬT “NÓI QUÁ” CỦA NGƯỜI NAM BỘ
Ngôn ngữ không chỉ là phương tiện truyền đạt thông tin mà còn nơi lưu giữ hơi thở của từng vùng đất và nếp sống của mỗi cộng đồng. Do đó, khi đặt chân đến những vùng đất khác nhau trên đất nước bà con sẽ thấy được rằng mỗi nơi đều có những cách nói rất riêng mà chỉ cần nghe qua là có thể nhận ra giọng điệu và tính cách của con người nơi ấy.
Sân khấu cửa Phật
SÂN KHẤU CỬA PHẬT | HÁT PHẬT TRONG ĐỜI SỐNG SÀI GÒN - GIA ĐỊNH XƯA
Có một loại hình văn hóa dân gian từng hiện diện trong những dịp lễ nghi của người Nam Bộ mang theo màu sắc kết hợp giữa không khí trang nghiêm của nghi lễ Phật giáo với những màn diễn tuồng đầy màu sắc. Đó chính là Hát Phật, một hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian vừa gần gũi với đời sống cộng đồng, vừa mang đậm dấu ấn tín ngưỡng và nghệ thuật.
Tọa độ phương Nam
TỌA ĐỘ PHƯƠNG NAM | KỶ NIỆM 141 NĂM NGÀY SINH NHÀ VĂN HỒ BIỂU CHÁNH (01/10/1885 – 01/10/2026)
Hơn một thế kỷ đi qua, Hồ Biểu Chánh vẫn là một gương mặt tiêu biểu của đời sống văn chương Nam Bộ đầu thế kỷ XX. Cuộc đời của một trí thức sinh ra ở buổi giao thời Đông - Tây đã để lại những dấu ấn rất riêng, đặc biệt là một di sản văn chương phản ánh rộng rãi đời sống con người và những chuyển động của thời cuộc.
Blogs
TỌA ĐỘ PHƯƠNG NAM | MÙA TRĂNG THÁNG TÁM - CHUYỆN NHỮNG CHIẾC LỒNG ĐÈN PHÚ BÌNH
Hàng năm, cứ đến rằm tháng Tám âm lịch, trong ký ức của mỗi người lại hiện về một mùa trăng đặc biệt: Tết Trung Thu. Giữa tiết trời mùa thu mát mẻ, trăng tròn và sáng tỏ, người người quây quần bên mâm cỗ, trẻ nhỏ rước đèn, múa lân, phá cỗ. Với nhiều thế hệ người Việt, chiếc lồng đèn đã trở thành một hình ảnh quen thuộc của đêm Trung Thu, gắn với những mùa trăng và ký ức tuổi thơ.
SÂN KHẤU CỬA PHẬT | HÁT PHẬT TRONG ĐỜI SỐNG SÀI GÒN - GIA ĐỊNH XƯA
Có một loại hình văn hóa dân gian từng hiện diện trong những dịp lễ nghi của người Nam Bộ mang theo màu sắc kết hợp giữa không khí trang nghiêm của nghi lễ Phật giáo với những màn diễn tuồng đầy màu sắc. Đó chính là Hát Phật, một hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian vừa gần gũi với đời sống cộng đồng, vừa mang đậm dấu ấn tín ngưỡng và nghệ thuật.
LOANH QUANH SÀI GÒN | MỘT SÀI GÒN KHÁC TRONG NHỮNG GÓC QUEN
Giữa một Sài Gòn lúc nào cũng vội, vẫn có những ngôi đình, những công trình kiến trúc cổ, những di tích lịch sử,... lặng lẽ đứng đó qua bao mùa nắng mưa. Có nơi bà con ghé qua mỗi ngày, có nơi đi ngang cả trăm lần nhưng chưa một lần dừng lại ngắm nhìn thật kỹ. Vậy mà chỉ cần chậm lại một chút, để ý từ những đường nét kiến trúc, hoa văn, những bức tượng cho đến những dấu tích còn lưu lại, mỗi nơi lại mở ra một câu chuyện rất riêng về mảnh đất và con người Sài Gòn.
TỌA ĐỘ PHƯƠNG NAM | KỶ NIỆM 141 NĂM NGÀY SINH NHÀ VĂN HỒ BIỂU CHÁNH (01/10/1885 – 01/10/2026)
Hơn một thế kỷ đi qua, Hồ Biểu Chánh vẫn là một gương mặt tiêu biểu của đời sống văn chương Nam Bộ đầu thế kỷ XX. Cuộc đời của một trí thức sinh ra ở buổi giao thời Đông - Tây đã để lại những dấu ấn rất riêng, đặc biệt là một di sản văn chương phản ánh rộng rãi đời sống con người và những chuyển động của thời cuộc.
TỌA ĐỘ PHƯƠNG NAM | RỘN RÀNG VỚI LỄ HỘI NGHINH ÔNG TẠI CẦN GIỜ 2026
Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ là một trong những lễ hội dân gian tiêu biểu gắn với tín ngưỡng thờ cá Ông của ngư dân Nam Bộ. Cá Ông được xem là vị thần hộ mệnh trên biển, che chở người đi biển trước sóng gió, hiểm nguy. Qua nhiều thế hệ, Nghinh Ông trở thành dịp để người dân bày tỏ lòng biết ơn, cầu mong những chuyến ra khơi bình an và mùa đánh bắt thuận lợi. Năm 2013, lễ hội được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
TỌA ĐỘ PHƯƠNG NAM | HƯỚNG VỀ TỔ NGHIỆP SÂN KHẤU TRONG NGÀY GIỖ TỔ
Trong phức thể văn hóa dân gian người Việt, có một dòng sinh hoạt văn hóa rất đậm nét và trong sáng đó là tín ngưỡng Tổ nghề và các dạng văn hóa thực hành liên quan đến tín ngưỡng đó. Đây là sự biểu hiện độc đáo khúc xạ qua lăng kính tín ngưỡng thực hành truyền thống tôn trọng các nghề cổ, tự hào về nghề, khao khát phát huy tầm ảnh hưởng của nghề xa rộng mãi trong các chiều kích không gian và thời gian. Các tín ngưỡng Tổ nghề vừa như một chất keo tỉnh thần gắn bó, kết dính, các người cùng nghề, con cháu cùng chung có trách nhiệm nối nghiệp Tổ, khuyến khích họ bảo tồn và nâng đỡ nhau, cưu mang nhau lúc khó khăn. Đồng thời, đó là một dạng của cơ chế kiểm tra xã hội nhằm điều chỉnh những hành vi lệch lạc, làm mất danh dự của nghề.
CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM | “BÁ CHÁY”, “DỮ THẦN”, “QUÁ TRỜI QUÁ ĐẤT”: NGHỆ THUẬT “NÓI QUÁ” CỦA NGƯỜI NAM BỘ
Ngôn ngữ không chỉ là phương tiện truyền đạt thông tin mà còn nơi lưu giữ hơi thở của từng vùng đất và nếp sống của mỗi cộng đồng. Do đó, khi đặt chân đến những vùng đất khác nhau trên đất nước bà con sẽ thấy được rằng mỗi nơi đều có những cách nói rất riêng mà chỉ cần nghe qua là có thể nhận ra giọng điệu và tính cách của con người nơi ấy.
CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM | HÓC BÀ TÓ LÀ Ở ĐÂU?
“Nhà nó ở tuốt trong hóc bà tó!” hay “Đi đâu mà vô hóc bà tó dữ vậy?”
Đây là những câu nói khá quen thuộc trong lời ăn tiếng nói của người Nam Bộ. Chỉ cần nghe qua, người ta đã hình dung liền đến một nơi hẻo lánh, khuất nẻo, ít người lui tới. Thế nhưng, hóc bà tó có phải là một địa danh hay chỉ là cách nói dân gian?
CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM | KHI TỪ “BA” KHÔNG CÒN DÙNG ĐỂ ĐẾM - “BA CHỚP BA NHÁNG”, “BA ĐỒNG BẢY ĐỖI”, “BA SỚN BA SÁC”
Trong nhịp sống hằng ngày của cư dân vùng đất Nam Bộ, hẳn không ít lần bà con bắt gặp những câu như: “Nói gì mà ba đồng bảy đỗi vậy!”, “Nghe ba chớp ba nháng chẳng hiểu gì hết!” hay “Coi chừng ba sớn ba sác bỏ quên đồ đó!” Những cách nói ấy đã ăn sâu vào lời ăn tiếng nói của người dân Tây Nam Bộ, vừa tạo nhịp điệu tự nhiên, vừa làm cho câu chuyện trở nên sinh động và giàu sắc thái biểu cảm. Thế nhưng, với những ai chưa quen với phương ngữ Nam Bộ, những cách nói này dễ mang cảm giác bối rối bởi từ ngữ lạ tai khiến người nghe khó đoán được ý nghĩa. Nhìn chung, dù mỗi cụm từ đều mang một sắc thái biểu đạt riêng và được dùng trong những ngữ cảnh khác nhau nhưng đều có điểm chung là giàu tính khẩu ngữ, nhịp điệu hài hòa dễ gây ấn tượng với người nghe. Vậy thực chất “ba chớp ba nháng”, “ba đồng bảy đỗi” và “ba sớn ba sác” được dùng theo nghĩa thế nào?
TỌA ĐỘ PHƯƠNG NAM | AN GIANG NÚI RỘNG SÔNG DÀI BIỂN LỚN
Sự kiện 1698 với việc Nguyễn Hữu Cảnh xác lập quyền cai trị của Chúa Nguyễn đối với vùng Đồng Nai, Sài Gòn thì sự kiện 1757 đã xác lập quyền cai trị của Chúa Nguyễn đối với cả vùng đồng bằng sông Cửu Long từ Nam Sài Gòn đến Châu Đốc, Hà Tiên và tận mũi Cà Mau.
CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: “RÀNH SÁU CÂU” - CẢ MỘT TRỜI VỌNG CỔ TRONG LỜI KHEN CỦA NGƯỜI NAM BỘ
Trong tiếng nói Nam Bộ, “rành sáu câu” là cách nói dùng để chỉ người hiểu rõ một việc, nắm chắc đầu đuôi, khó bị qua mặt. Cụm từ này có gốc từ sinh hoạt vọng cổ, cải lương, rồi đi vào lời ăn tiếng nói hằng ngày như một cách khen người rành việc, biết chuyện.
CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: TỪ “KIA” ĐẾN “KÌA, KỈA, KÍA, KỊA” - CHỈ LÀ NHỮNG BIẾN ÂM NGẪU NHIÊN HAY LÀ MỘT NÉT RIÊNG CỦA TIẾNG NÓI NAM BỘ?
Trong lời ăn tiếng nói hằng ngày của người Nam Bộ, chắc hẳn không ít lần bà con mình nghe được những cách nói như “hôm kỉa”, “bữa kía”, hay thậm chí “ngày kịa” và tự hỏi: Rốt cuộc đó là ngày nào? Bởi nếu chỉ quen với cách nói “hôm kia” trong tiếng Việt phổ thông, nhiều người sẽ nghĩ những cách nói như “kìa, kỉa, kìa, kía, kịa” chỉ là những cách phát âm nghe cho vui tai của từ “kia”. Nhưng thật ra, trong phương ngữ Nam Bộ những từ ấy không chỉ là những biến âm thú vị mà còn mang nhiều ý nghĩa biểu đạt khác.
HÀNH TRÌNH ĐIỀN DÃ VỀ PHƯƠNG NAM | HỘI QUÁN TAM SƠN - DI TÍCH KIẾN TRÚC NGHỆ THUẬT GIỮA LÒNG CHỢ LỚN
Hội quán Tam Sơn tọa lạc tại 118 đường Triệu Quang Phục, phường Chợ Lớn, TP.HCM, đây là trụ sở của di dân người Hoa quê ở Phúc Châu, tỉnh Phúc Kiến, Trung Hoa. Tam Sơn là ba ngọn núi Bình Sơn, Cửu Tiên Sơn, Việt Vương Sơn ở Phúc Châu.
CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: “HẠNG CÁ KÈO” - TƯỞNG CHUYỆN CÁ HÓA RA CHUYỆN NGƯỜI
Nghe đến cụm từ “hạng cá kèo”, không ít người sẽ ngạc nhiên nghĩ rằng cá kèo thì ai cũng biết, nhưng cá kèo mà cũng có “hạng” nữa sao. Thoạt nghe, đây chỉ là một cách nói vui tai của người Nam Bộ. Thế nhưng đằng sau cách nói dân dã ấy lại là cả một câu chuyện thú vị về những đêm hát xưa, về đời sống văn hóa bình dân và đặc biệt là lối quan sát hóm hỉnh, giàu hình tượng của người dân miền sông nước.
CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: NGƯỜI NAM BỘ ĐÃ KHIẾN CHỮ “NHỎ” TRỞ NÊN THÚ VỊ NHƯ THẾ NÀO?
Trong tiếng Việt, để nói về “cái nhỏ”, người ta thường nghĩ ngay đến những từ quen thuộc như “nhỏ”, “bé”, “bé tí”, “nhỏ xíu”,… Nhưng khi bước vào thế giới ngôn ngữ của người Nam Bộ, cái “nhỏ” ấy bỗng trở nên sinh động hơn với hàng loạt cách nói giàu hình ảnh. Để thấy rõ sự sáng tạo và cái duyên trong lời ăn tiếng nói của người Nam Bộ, có thể tìm hiểu thông qua một số cách diễn đạt về cái “nhỏ” như sau:
HÀNH TRÌNH ĐIỀN DÃ VỀ PHƯƠNG NAM | ĐÌNH THẦN THẮNG TAM - DI TÍCH LỊCH SỬ - VĂN HÓA BÊN BỜ PHỐ BIỂN VŨNG TÀU
Khu di tích Đình Thắng Tam tọa lạc tại số 77A, đường Hoàng Hoa Thám, phường Vũng Tàu, Thành phố Hồ Chí Minh. Cũng như những thiết chế đình làng Nam Bộ khác, đình được hình thành phục vụ cho nhu cầu tín ngưỡng của người dân, gắn liền với sự hình thành làng xã nơi đây và trở thành một biểu tượng văn hóa của Bà Rịa – Vũng Tàu lúc bấy giờ.
HÀNH TRÌNH ĐIỀN DÃ VỀ PHƯƠNG NAM | HỘI QUÁN MINH HƯƠNG - DẤU ẤN VĂN HÓA NGƯỜI MINH HƯƠNG GIỮA LÒNG ĐÔ THỊ
Hội quán Minh Hương (hay còn gọi là đình Minh Hương Gia Thạnh) hiện nay tọa lạc tại số 308 đường Trần Hưng Đạo, phường Chợ Quán, thành phố Hồ Chí Minh. Vào năm 1993, ngôi đình này được Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận là Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp Quốc gia.
HÀNH TRÌNH ĐIỀN DÃ VỀ PHƯƠNG NAM | VỀ VĨNH LONG (TRÀ VINH CŨ) NGHE KỂ CHUYỆN MINH ĐỨC NHO GIÁO ĐẠI ĐẠO
Cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, để vượt qua nỗi thống khổ của thời kỳ thuộc địa, nhiều vận động tôn giáo cứu thế nổi lên ở Nam Bộ, trong đó có Minh Đức Nho Giáo Đại Đạo, một hiện tượng tích hợp triết lý Phật giáo, Đạo giáo, tôn giáo dân gian và Cao Đài giáo trên nền tảng Nho giáo.
CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: “TỔ BÀ CHẢNG”, “TỔ BÀ DỀNH”, “TỔ BÀ NÁI” - BỰ GÌ MÀ BỰ DỮ VẬY TRỜI!
Trong tiếng nói Nam Bộ, gặp cái gì to quá, bự quá, người ta đâu chỉ nói “bự lắm” là xong. Nhiều khi bà con mình nói nghe đã miệng hơn, như “tổ bà chảng”, “tổ bà dềnh”, “tổ bà nái”. Nghe một phát là biết liền, cái đó bự quá chừng, quá cỡ bình thường.
CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: “HẠN BÀ CHẰN” - NGHE NHƯ CHUYỆN DÂN GIAN, HÓA RA LÀ CHUYỆN THỜI TIẾT
Đang giữa mùa mưa, trời bỗng đứng nắng chang chang suốt nhiều ngày liền. Ruộng đồng thì khô rang, người lớn nhìn trời rồi thở dài: “Tới hạn bà chằn rồi!”. Nghe cái tên vừa lạ vừa có chút “rờn rợn” ấy khiến nhiều người cứ tưởng đó là câu chuyện dân gian nào đó ở phương Nam. Nhưng thật ra, “hạn bà chằn” lại là một cách gọi rất độc đáo của người Nam Bộ để chỉ một hiện tượng thời tiết quen thuộc. Vậy “bà chằn” là ai, và vì sao một đợt nắng hạn giữa mùa mưa lại mang cái tên đặc biệt đến vậy?
CHUYỆN CHỮ NGHĨA PHƯƠNG NAM: “BÀ CỐ LUỸ BÀ CỐ LAI”, “NĂM THÌN BÃO LỤT” - XƯA LẮM RỒI, AI MÀ NHỚ CHO NỔI
Trong tiếng nói Nam Bộ, khi muốn nói một chuyện gì đó đã quá lâu, quá cũ người ta không nhất thiết phải dùng những mốc thời gian rõ ràng. Đôi khi, chỉ cần một câu nói dân dã như “từ thời bà cố luỹ bà cố lai” hay “hồi năm Thìn bão lụt” người nghe đã hiểu ngay chuyện ấy xưa lắm rồi.
TỌA ĐỘ PHƯƠNG NAM: THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HÔM NAY HỢP NHẤT TỪ TỈNH NÀO?
Hồ Chí Minh từ lâu đã được biết đến như một trung tâm kinh tế - văn hóa lớn của cả nước, nơi hội tụ nhiều lối sống, văn hóa và con người từ khắp mọi miền. Trải qua từng giai đoạn phát triển, thành phố không ngừng thay đổi để thích nghi và vươn lên, và trong bối cảnh hiện nay, một diện mạo mới đang dần hình thành.
TỌA ĐỘ PHƯƠNG NAM: TP. ĐỒNG NAI - VƯƠN TẦM PHÁT TRIỂN, ĐẸP HOÀI MAI SAU
Miền Đông Nam Bộ đang đón chờ một bước chuyển mình lịch sử với sự hình thành của một siêu đô thị đầy hứa hẹn. TP. Đồng Nai mới – kết tinh từ sự sáp nhập giữa Đồng Nai và Bình Phước nơi đây không chỉ là sự hợp nhất về địa giới, mà còn là cú hích tạo nên vị thế chiến lược tầm cỡ.
TỌA ĐỘ PHƯƠNG NAM: TÂY NINH - TỪ VÙNG BIÊN YÊN BÌNH ĐẾN TRỤC NỐI CHIẾN LƯỢC CỦA ĐÔNG NAM BỘ
Bà con mình đã bao giờ nghĩ về Tây Ninh chưa? Nếu trong tâm trí bà con, nơi đây vẫn là một tỉnh biên giới hiền hòa, lặng lẽ nằm bên cạnh sự náo nhiệt của TP.HCM thì giờ đây Tây Ninh đã đổi khác đi rất nhiều, trở thành một trong những bức tranh kinh tế sôi động của vùng đất phía Nam.
TỌA ĐỘ PHƯƠNG NAM: NAM BỘ CHUYỂN MÌNH - ĐẤT VẼ LẠI ĐƯỜNG BIÊN, LÒNG VẪN RIÊNG CHẤT PHÁC
Nam Bộ mình hồi nào tới giờ vẫn vậy, luôn là vùng đất của những cuộc hành trình và sự đổi mới không ngừng. Người Nam Bộ không sợ thay đổi, ngược lại, họ đón nhận nó như cách phù sa hằng năm vẫn tràn về bồi đắp cho những dải cù lao.
TỌA ĐỘ PHƯƠNG NAM: ĐÔNG NAM BỘ HÔM NAY - MỘT CẤU TRÚC MỚI, MỘT BẢN SẮC KHÔNG ĐỔI
Trong tiến trình đổi mới và hội nhập, Đông Nam Bộ đã có những đổi thay rõ rệt về địa giới hành chính. Song, vượt lên trên biến đổi ấy thì vẫn có một điều bền bỉ không đổi, đó là văn hóa và tính cách phóng khoáng, cởi mở, nhanh nhạy của con người miền Đông.
Tin quan tâm
